दिवाळीच्या काळात ऑनलाइन फसवणुकीचा धोका वाढू शकतो.
दिवाळी २०२६ दरम्यान ऑनलाइन शॉपिंग, डिस्काउंट्स आणि आकर्षक ऑफर्सच्या गर्दीत, सायबर गुन्हेगार लोकांना लक्ष्य करण्याचा प्रयत्न करू शकतात. व्हॉट्सॲपवर बनावट भेटवस्तू, मोफत कूपन्स, बनावट पेमेंट लिंक्स आणि पार्सल डिलिव्हरीचे आश्वासन देणारे संशयास्पद संदेश पाठवले जाऊ शकतात. काही प्रकरणांमध्ये, लोकांना APK फाईल्स डाउनलोड करण्यासाठी, अज्ञात लिंक्स उघडण्यासाठी किंवा गोपनीय माहिती शेअर करण्यासाठी फसवले जाते. त्यामुळे, कोणत्याही ऑफरवर विश्वास ठेवण्यापूर्वी अधिकृत वेबसाइट किंवा ॲपची पडताळणी करणे आणि संशयास्पद लिंक्स टाळणे महत्त्वाचे आहे.
वैशिष्ट्य १: अज्ञात कॉल्स सायलेंट करा
व्हॉट्सॲपचे 'सायलेन्स अननोन कॉलर्स' हे फीचर अनोळखी नंबरवरून येणारे कॉल्स सायलेंट करण्यास मदत करते. यामुळे संशयास्पद कॉल्सचा त्रास कमी होऊ शकतो, तरीही कॉलचा तपशील 'कॉल्स' टॅबमध्ये दिसतो. हे फीचर चालू करण्यासाठी, व्हॉट्सॲपच्या सेटिंग्जमध्ये जाऊन प्रायव्हसी आणि कॉल्स उघडा आणि 'सायलेन्स अननोन कॉलर्स' चालू करा. जर तुम्हाला अनोळखी नंबरवरून कॉल आला, तर त्यांची ओळख पडताळल्याशिवाय कोणासोबतही वैयक्तिक किंवा आर्थिक माहिती शेअर करू नका.
दुसरे आणि तिसरे वैशिष्ट्य: कॉल तपशील आणि द्वि-चरण पडताळणी
जर तुम्हाला अनोळखी नंबरवरून कॉल किंवा मेसेज आला, तर उपलब्ध माहिती काळजीपूर्वक तपासा. मोबाईल नंबरशी संबंधित कॉमन ग्रुप्स किंवा देशासारखी माहिती काही प्रकरणांमध्ये संशयास्पद खाती ओळखण्यास मदत करू शकते, परंतु हे त्या व्यक्तीच्या सत्यतेचा खात्रीशीर पुरावा नाही. यासोबतच, व्हॉट्सॲपचे टू-स्टेप व्हेरिफिकेशन चालू ठेवणे देखील महत्त्वाचे आहे. यासाठी, सेटिंग्जमध्ये अकाउंट उघडा आणि नंतर टू-स्टेप व्हेरिफिकेशन पर्याय निवडा आणि स्क्रीनवर दिलेल्या सूचनांचे पालन करा. तुमचा व्हेरिफिकेशन पिन आणि ओटीपी कोणासोबतही शेअर करू नका, जरी ती व्यक्ती एखाद्या कंपनीचा किंवा सरकारी विभागाचा अधिकारी असल्याचा दावा करत असली तरीही.
चौथे आणि पाचवे वैशिष्ट्य: संशयास्पद खाती आणि जोडलेली उपकरणे तपासा
जर तुम्हाला एखाद्या अनोळखी खात्यावरून मोफत भेटवस्तू, लॉटरी, मोठी सूट किंवा त्वरित पैसे देण्याचा दावा करणारा संदेश आला, तर लिंक उघडण्यापूर्वी किंवा फाईल डाउनलोड करण्यापूर्वी त्याची सत्यता पडताळून पाहा. मार्गदर्शक म्हणून व्हॉट्सॲपवर उपलब्ध असलेल्या खात्याच्या माहितीचा वापर करा आणि संशयास्पद खाती ब्लॉक करा किंवा त्यांची तक्रार करा. तसेच, सेटिंग्जमधील 'लिंक्ड डिव्हाइसेस' उघडून तुमच्या खात्याशी जोडलेली उपकरणे नियमितपणे तपासा. कोणतेही अनोळखी उपकरण आढळल्यास त्यातून लॉग आउट करा. जर कोणी तुम्हाला QR कोड स्कॅन करण्यास किंवा तुमच्या डिव्हाइसचा लिंकिंग कोड शेअर करण्यास सांगितले, तर आधी त्याची सत्यता पडताळून पाहा. पैसे हस्तांतरित करण्यासाठी सरकारी अधिकारी असल्याचे भासवून दिल्या जाणाऱ्या धमक्या किंवा दबावाला बळी पडू नका. सायबर फसवणुकीच्या बाबतीत, भारतातील १९३० या हेल्पलाइनवर संपर्क साधा किंवा cybercrime.gov.in वर तक्रार दाखल करा.
