जुने मोबाईल फोन, बिघडलेले चार्जर, निरुपयोगी संगणक, जुन्या बॅटरी आणि बंद पडलेली इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे अनेकदा घरात भंगार म्हणून पडून राहतात. कधीकधी ते सर्वसाधारण कचऱ्यासोबत फेकून दिले जातात, परंतु इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्याची अयोग्य विल्हेवाट पर्यावरणासाठी हानिकारक ठरू शकते. या समस्येबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी, शिक्षण विभाग विशेष मोहीम-६ चा भाग म्हणून २८ ऑक्टोबर रोजी राज्यभरातील शासकीय आणि खाजगी शाळांमध्ये ई-कचरा व्यवस्थापनाशी संबंधित उपक्रमांचे आयोजन करणार आहे.
या मोहिमेचा मुख्य उद्देश विद्यार्थ्यांना इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्याचे दुष्परिणाम, त्याचे सुरक्षित व्यवस्थापन आणि विल्हेवाटीच्या योग्य पद्धतींबद्दल शिक्षित करणे हा आहे. यामुळे मुलांना पर्यावरण संरक्षणाची जबाबदारी घेण्यास आणि त्यांच्या कुटुंबाला व आजूबाजूच्या लोकांना शिक्षित करण्यासही प्रोत्साहन मिळेल.
प्रार्थना सभेत ई-कचऱ्याविषयी माहिती दिली जाईल.
२८ ऑक्टोबर रोजी, शाळांमधील सकाळच्या संमेलनादरम्यान विद्यार्थ्यांना ई-कचरा किंवा इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्याबद्दल शिक्षित केले जाईल. खराब झालेले मोबाईल फोन, चार्जर, संगणक, बॅटरी आणि इतर निरुपयोगी इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांची योग्य विल्हेवाट लावणे का महत्त्वाचे आहे, हे त्यांना सांगितले जाईल.
इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्याच्या अयोग्य विल्हेवाटीमुळे होणाऱ्या पर्यावरणाच्या हानीबद्दल आणि तो सुरक्षितपणे वेगळा करण्याच्या महत्त्वाविषयी विद्यार्थ्यांना शिक्षित केले जाईल. याव्यतिरिक्त, प्रश्नमंजुषा स्पर्धा आयोजित केल्या जातील. या स्पर्धा मुलांच्या ज्ञानाची चाचणी घेतील आणि त्यांना ई-कचरा व्यवस्थापनाबद्दल अधिक जाणून घेण्याची संधी देतील.
इलेक्ट्रॉनिक वस्तू सर्वसाधारण कचऱ्यात टाकू नयेत.
सदोष मोबाईल फोन, जुने संगणक, चार्जर आणि बॅटरी अनेकदा घरांमध्ये दीर्घकाळ पडून राहतात. याची जाणीव नसल्यामुळे, बरेच लोक त्यांना सामान्य कचऱ्यासोबत फेकून देतात. इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांमधील काही पदार्थ पर्यावरणासाठी आणि मानवी आरोग्यासाठी हानिकारक असू शकतात. त्यामुळे, अशी उपकरणे सामान्य कचऱ्यापासून वेगळी ठेवणे आणि त्यांची योग्य विल्हेवाट लावणे महत्त्वाचे आहे.
या मोहिमेदरम्यान, विद्यार्थ्यांना न वापरलेल्या इलेक्ट्रॉनिक वस्तू फेकून देण्याऐवजी अधिकृत संकलन केंद्रांवर किंवा अधिकृत ई-कचरा व्यवस्थापन संस्थांकडे जमा करण्यास प्रोत्साहित केले जाईल. यामुळे इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्याची सुरक्षित विल्हेवाट लावण्यास आणि त्यातील उपयुक्त सामग्रीचा पुनर्वापर करण्यास मदत होऊ शकते.
ई-कचरा अधिकृत पुनर्वापरकर्ते आणि पुनर्नवीकरणकर्त्यांकडे सुपूर्द केला जाईल.
शाळा गोळा केलेला इलेक्ट्रॉनिक कचरा अधिकृत पुनर्चक्रणकर्ते किंवा नूतनीकरणकर्त्यांकडे सुपूर्द करण्याची व्यवस्था करतील. पुनर्चक्रणकर्ते विहित प्रक्रियेद्वारे इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्याचे उपयुक्त वस्तूंमध्ये रूपांतर करण्यास मदत करतात, तर नूतनीकरणकर्ते दुरुस्ती आणि नूतनीकरणाद्वारे विशिष्ट उपकरणे पूर्ववत करू शकतात.
या प्रणालीचा उद्देश इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्याची सुरक्षितपणे विल्हेवाट लावणे आणि उपयुक्त संसाधनांचा अपव्यय कमी करणे हा आहे. तसेच, पर्यावरण संरक्षणासाठी टाकून दिलेल्या इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचे योग्य व्यवस्थापन का महत्त्वाचे आहे, हे समजण्यासही यामुळे विद्यार्थ्यांना मदत होईल.
क्रियाकलाप अहवाल आणि जिओ-टॅग केलेले फोटो त्याच दिवशी अपलोड करावे लागतील.
शिक्षण विभागाने या मोहिमेसंदर्भात शाळांसाठी आवश्यक मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत. या निर्देशांनुसार, सर्व शाळांनी २८ ऑक्टोबर रोजी आयोजित केलेल्या उपक्रमांचे अहवाल त्याच दिवशी अपलोड करणे बंधनकारक आहे. या उपक्रमांचे जिओ-टॅग केलेले फोटोदेखील 'इको क्लब्स फॉर मिशन लाईफ' पोर्टलवर अपलोड करणे आवश्यक असेल.
जिओ-टॅग केलेल्या फोटोंमध्ये उपक्रमांचे ठिकाणदेखील नोंदवले जाते. यामुळे विभागाला मोहिमेअंतर्गत शाळांमध्ये राबविण्यात आलेल्या उपक्रमांची नोंद ठेवता येते.
जागृतीचा संदेश मुलांच्या माध्यमातून कुटुंब आणि समाजापर्यंत पोहोचेल.
ई-कचरा जनजागृती मोहिमेचा उद्देश विद्यार्थ्यांना केवळ माहिती देणेच नाही, तर त्यांना इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्याचे योग्य व्यवस्थापन करण्यास प्रेरित करणे हा देखील आहे. विद्यार्थी जुने मोबाईल फोन, खराब झालेले चार्जर, बॅटरी आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक वस्तू सामान्य कचऱ्यात टाकण्याऐवजी त्यांची योग्य विल्हेवाट कशी लावायची, याबद्दल आपल्या कुटुंबियांना शिक्षित करू शकतील.
शिक्षण विभागाच्या या उपक्रमाद्वारे विद्यार्थ्यांमध्ये पर्यावरण संरक्षणाविषयी जागरूकता वाढवण्यावर आणि इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्याच्या जबाबदार व्यवस्थापनाची सवय लावण्यावर भर दिला जात आहे.
