सीबीएसई अनुभव केंद्राचे उद्घाटन
केंद्रीय मंत्री प्रल्हाद जोशी यांनी नवी दिल्लीतील द्वारका येथील सीबीएसई इंटिग्रेटेड कॉम्प्लेक्समध्ये 'सीबीएसई एक्सपीरियन्स सेंटर'चे उद्घाटन केले. प्रत्यक्ष अनुभव आणि कृतीतून शिकण्याच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना पुस्तकी ज्ञानाच्या पलीकडे जाण्याची संधी देणे, हा या केंद्राचा उद्देश आहे. येथे विद्यार्थी भारतातील शिक्षणाचा इतिहास, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि भविष्यातील करिअरच्या संधी यांबद्दल जाणून घेतील.
१२ विभाग आणि २१ प्रदर्शनांमधून शिकायला मिळेल.
सीबीएसई एक्सपीरियन्स सेंटरमध्ये १२ झोन आणि २१ प्रदर्शने आहेत. विद्यार्थी RFID-आधारित स्मार्ट कार्ड वापरून विविध उपक्रमांमध्ये सहभागी होऊ शकतील. या उपक्रमांशी संबंधित माहिती आणि गेम-आधारित लीडरबोर्ड देखील उपलब्ध असतील, ज्यामुळे शिकण्याची प्रक्रिया अधिक आकर्षक होईल.
गुरुकुल ते डिजिटल क्लासरूमची कहाणी
हे केंद्र 'स्टोरी ऑफ एज्युकेशन' नावाचा एक चित्रपट प्रदर्शित करेल, जो गुरुकुल परंपरा आणि नालंदासारख्या प्राचीन शिक्षण केंद्रांपासून ते आधुनिक शाळा आणि डिजिटल वर्गांपर्यंत, भारताच्या शिक्षण प्रणालीच्या उत्क्रांतीचा मागोवा घेतो. ऐतिहासिक छायाचित्रे आणि दस्तऐवजांच्या माध्यमातून सीबीएसईची उत्क्रांती देखील स्पष्ट केली जाईल. याव्यतिरिक्त, पृथ्वीचा दीर्घ भूवैज्ञानिक इतिहास समजून घेण्यासाठी एक इंटरॅक्टिव्ह टाइमलाइन तयार करण्यात आली आहे.
विद्यार्थ्यांना नवीन करिअरच्या पर्यायांबद्दल माहिती देणे
या केंद्रात 'करिअर एक्सप्लोरर', 'फ्युचर ऑफ प्रोफेशन्स' आणि 'मॅजिक मिरर: फ्युचर यू' यांसारखी संवादात्मक प्रदर्शने आहेत. या प्रदर्शनांमुळे विद्यार्थ्यांना विविध व्यवसाय आणि भविष्यातील बदलत्या नोकरीच्या संधींबद्दल जाणून घेता येईल. डॉ. भीमराव आंबेडकर आणि डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांसारख्या व्यक्तींचे होलोग्राफिक अनुभवदेखील उपलब्ध असतील.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या 'एक्झाम वॉरियर्स' या पुस्तकावर आधारित एक विशेष किऑस्कही तयार करण्यात आला आहे. विद्यार्थ्यांना परीक्षेच्या तणावाचा सामना करण्यास, आत्मविश्वास वाढवण्यास आणि सकारात्मक मानसिकता विकसित करण्यास मदत करणे, हा याचा उद्देश आहे.
जंगलापासून हिमालयापर्यंत आणि अंतराळापर्यंतचे अनुभव
केंद्राचा "एड्युव्हर्स" विभाग, गती-आधारित तंत्रज्ञान आणि संवेदी अनुभवांचा वापर करून विद्यार्थ्यांना जंगल, महासागर, हिमालय, चंद्र आणि इतर ग्रहांचा प्रवास घडवतो. यातून निसर्ग, पर्यावरण आणि पृथ्वीच्या विविध पैलूंचा आकर्षक पद्धतीने शोध घेतला जाईल.
घोकंपट्टीऐवजी आकलनातून शिकण्यावर भर
उद्घाटनावेळी प्रल्हाद जोशी म्हणाले की, शिक्षणाने केवळ घोकंपट्टी आणि परीक्षेतील गुणांवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी विद्यार्थ्यांच्या आवडी, क्षमता आणि शिकण्याच्या पद्धतींना प्राधान्य दिले पाहिजे. त्यांनी प्रयोग आणि वास्तविक जीवनातील अनुभवांद्वारे वैज्ञानिक संकल्पना समजून घेण्याच्या गरजेवर भर दिला.
मंत्र्यांच्या म्हणण्यानुसार, सीबीएसई अनुभव केंद्रे ही राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० अंतर्गत अनुभव-आधारित आणि सर्वांगीण शिक्षणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी सुरू केलेला एक उपक्रम आहे. अटल टिंकरिंग लॅब्सचा संदर्भ देत ते म्हणाले की, देशात १०,००० लॅब्स आधीच कार्यरत आहेत आणि सरकारने आणखी ५०,००० लॅब्स उभारण्याचा निर्णय घेतला आहे.
ते म्हणाले की, विद्यार्थ्यांमध्ये जिज्ञासा, सर्जनशीलता आणि आत्मविश्वास विकसित करणे महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून ते २०४७ पर्यंत विकसित भारताच्या ध्येयात योगदान देऊ शकतील.
