नवी दिल्ली. सणासुदीचा काळ सुरू झाल्याने सोन्या-चांदीच्या दागिन्यांची खरेदी वाढू लागली आहे. धनतेरस आणि दिवाळीच्या सणात मोठ्या संख्येने लोक दागिने खरेदी करतात. या काळात भेसळयुक्त किंवा कमी शुद्धतेचे दागिने मिळण्याचा धोका असतो. त्यामुळे सोने खरेदी करताना त्याची शुद्धता आणि हॉलमार्क तपासणे महत्त्वाचे आहे.
ग्राहक ब्युरो ऑफ इंडियन स्टँडर्ड्स (BIS) च्या BIS Care ॲपचा वापर करून सराफाच्या दुकानात हॉलमार्क असलेल्या दागिन्यांची पडताळणी करू शकतात. त्यासाठी त्यांना दागिन्यावरील सहा-अंकी HUID क्रमांक प्रविष्ट करावा लागेल.
BIS Care अॅप वापरून HUID नंबर कसा तपासावा
ग्राहक व्यवहार विभागाच्या सचिव निधी खरे यांच्या म्हणण्यानुसार, ॲपमध्ये उपलब्ध असलेल्या 'व्हेरिफाय एचयूआयडी' (Verify HUID) या पर्यायाद्वारे ग्राहक दागिन्यांच्या हॉलमार्कची आणि त्याच्याशी संबंधित नोंदींची माहिती मिळवू शकतात.
अशा प्रकारे तपासा:
तुमच्या स्मार्टफोनवर BIS Care ॲप डाउनलोड करा.
अॅप उघडा आणि 'Verify HUID' हा पर्याय निवडा.
दागिन्यांवर छापलेला सहा अंकी अल्फान्यूमेरिक HUID क्रमांक प्रविष्ट करा.
ॲपवर दाखवलेली माहिती दागिन्यांशी आणि त्याच्या हॉलमार्किंग तपशिलांशी जुळवा.
जर दोन्ही तपशिलांमध्ये तफावत असेल, तर खरेदी करण्यापूर्वी सराफाकडून स्पष्टीकरण घ्या.
हे ॲप दागिन्यांची ओळख, हॉलमार्किंग आणि संबंधित नोंदींची माहिती पुरवते, ज्यामुळे ग्राहकांना विचारपूर्वक खरेदीचे निर्णय घेण्यास मदत होते.
HUID नंबर म्हणजे काय?
HUID म्हणजे हॉलमार्क युनिक आयडेंटिफिकेशन नंबर. हा एक अद्वितीय सहा-अंकी कोड आहे, ज्यामध्ये अक्षरे आणि अंक दोन्ही समाविष्ट असतात. हॉलमार्क असलेल्या प्रत्येक दागिन्याला एक अद्वितीय HUID क्रमांक असतो.
या क्रमांकाद्वारे ग्राहक दागिन्यांच्या हॉलमार्किंगशी संबंधित अधिकृत नोंदी पाहू शकतात. यामुळे त्यांना दागिन्यांवर नोंदवलेल्या तपशिलांची पडताळणी करण्यास मदत होते.
माहितीमध्ये तफावत आढळल्यास काय करावे?
BIS केअर ॲपमध्ये दाखवलेली माहिती आणि दागिन्यांचे वर्णन यामध्ये तफावत आढळल्यास, त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. ग्राहकांनी संबंधित सराफाकडून स्पष्टीकरण घ्यावे. गरज भासल्यास, BIS कडे तक्रारही दाखल करता येते.
HUID आधारित हॉलमार्किंग जुलै २०२१ पासून लागू आहे.
सोन्याच्या दागिन्यांची ओळख आणि शुद्धतेच्या नोंदी सुधारण्यासाठी, जुलै २०२१ पासून HUID-आधारित हॉलमार्किंग लागू करण्यात आले. १ सप्टेंबर २०२५ पासून चांदीच्या दागिन्यांसाठीही HUID-आधारित हॉलमार्किंग लागू केले जाईल.
सोन्याच्या या ७ कॅरेट श्रेणींवर हॉलमार्किंग केले जाते.
भारतीय बाजारपेठेत हॉलमार्किंग अंतर्गत सोन्याच्या दागिन्यांच्या सात कॅरेट श्रेणींचा समावेश आहे: ९, १४, १८, २०, २२, २३ आणि २४ कॅरेट.
कॅरेट सोन्याची शुद्धता दर्शवते. साधारणपणे, २४-कॅरेट सोने सर्वात शुद्ध मानले जाते, तर २२-, १८- आणि इतर कॅरेटच्या दागिन्यांमध्ये विशिष्ट प्रमाणात इतर धातू मिसळलेले असतात.
म्हणून, दागिने खरेदी करताना केवळ कॅरेटवर समाधान मानू नका. हॉलमार्क आणि HUID क्रमांक देखील नक्की तपासा.
तुम्ही BIS Care ॲपद्वारे तक्रार दाखल करू शकता.
BIS केअर ॲपवर HUID ची पडताळणी करण्याव्यतिरिक्त, ग्राहक तक्रारी देखील दाखल करू शकतात. जर HUID क्रमांकाशी संबंधित माहिती जुळत नसेल किंवा एखाद्या व्यापाऱ्याने नियमांचे उल्लंघन केल्याचा संशय असल्यास, ग्राहक ॲपद्वारे BIS कडे तक्रार दाखल करू शकतात.
तक्रार दाखल करताना, खरेदीचे बिल, हॉलमार्क आणि HUID क्रमांक यांसारखी माहिती जपून ठेवणे उपयुक्त ठरते. तक्रार प्राप्त झाल्यावर, संबंधित प्राधिकरण या प्रकरणाची चौकशी करून कायद्यानुसार आवश्यक ती कारवाई करू शकते.
