दिल्लीचा श्वास धोक्यात! १८ भागांमध्ये हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) ४०० च्या वर, हवेची गुणवत्ता कशी सुधारेल?
नोव्हेंबर महिन्याच्या सुरुवातीपासून दिल्लीतील हवा अत्यंत खराब श्रेणीत राहिली आहे. राजधानीचा सरासरी हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) ३७३ नोंदवला गेला आहे. परिस्थिती अशी आहे की अनेक भागांमध्ये प्रदूषणाची पातळी ४०० च्या वर गेली आहे. पंजाबी बागमध्ये ४५२, जहांगीरपुरीमध्ये ४५० आणि आयआयटी दिल्लीमध्ये ४४६ असा AQI नोंदवला गेला. या भागांतील प्रदूषणामुळे लोकांना श्वसनाच्या समस्यांचा धोका वाढला आहे.
या भागांमध्ये AQI ४०० च्या वर जातो
रोहिणीमध्ये हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक ४३५ वर पोहोचला. मुंडका येथे ४४०, डीटीयू येथे ४३४, पुसा (आयआयटीएम) येथे ४२९ आणि आरके पुरम येथे ४२३ नोंदवला गेला. अलीपूर येथे ४२१, आयटीओ आणि नरेलामध्ये ४१८, पतपडगंज येथे ४१५ आणि मंदिर मार्ग व नॉर्थ कॅम्पसमध्ये ४१३ नोंदवला गेला.
डॉ. कर्णी सिंग शूटिंग रेंज आणि ओखला फेज-२ येथे ४११, बावाना येथे ४१० आणि जवाहरलाल नेहरू स्टेडियम येथे ४०६ असा हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) नोंदवला गेला. या भागांमधील हवेची गुणवत्ता गंभीर श्रेणीत राहिली.
अनेक भागांमध्ये हवा खूप खराब आहे
राजधानीच्या इतर अनेक भागांमध्येही प्रदूषणाची पातळी 'अतिशय वाईट' श्रेणीत मोडली. मेजर ध्यानचंद राष्ट्रीय स्टेडियम आणि द्वारका सेक्टर ८ येथील हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) ३९८ होता. सीआरआरआय मथुरा रोड आणि पुसा (डीपीसीसी) येथे ३९२, जेएनयू येथे ३९१, आणि बुराडी क्रॉसिंग येथे ३९० असा नोंदवला गेला.
कॉमनवेल्थ स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्समधील AQI 384, NIH नरेला 382, आणि NSUT जाफरपूर 381 होते. आया नगरमध्ये 379, नजफगढ 376, चांदनी चौक 369, आणि नांगलोई 360 नोंदवले गेले. IGI विमानतळावरील AQI आणि बरमिनल 35-35 होते.
शादीपूरमध्ये ३४८, अशोक विहार ३४६, एनएसआयटी द्वारका ३४१, घोघा ३३५ आणि नेहरू नगर ३३४. बदरपूरमध्ये ३३०, झारोडा कलान ३२१ आणि मैदान गढी ३१४ एक्यूआय नोंदवण्यात आला.
काही भागांमध्ये हवेची गुणवत्ता तुलनेने चांगली असते.
दिल्लीच्या काही भागांमध्ये प्रदूषणाची पातळी ३०० किंवा त्याहून कमी नोंदवली गेली. आनंद विहारमध्ये ३००, तर कँटोन्मेंट परिसरात २९९ आणि छावलामध्ये २९६ एसीआय नोंदवला गेला. आयएमडीने लोधी रोडवर २९४ आणि इग्नू मैदान गढी येथे २५७ एसीआय नोंदवला.
AQI मानकांनुसार, हवेची गुणवत्ता २०१ ते ३०० दरम्यान 'खराब' श्रेणीत येते, ३०१ ते ४०० 'अतिशय खराब' आणि ४०० च्या वरील पातळी 'गंभीर' मानली जाते. परिणामी, राजधानीतील बहुतेक निरीक्षण केंद्रांवरील प्रदूषणाची उच्च पातळी चिंतेचे कारण ठरत आहे.
दिल्लीत GRAP-2 लागू करण्यात आला.
दिल्लीतील हवेची गुणवत्ता सतत खालावत असल्याच्या पार्श्वभूमीवर, सरकारने श्रेणीबद्ध प्रतिसाद कृती योजना (GRAP-2) लागू केली आहे. या योजनेअंतर्गत, प्रदूषण नियंत्रणासाठी अनेक निर्बंध लादण्यात आले आहेत. बांधकाम कामांवरील बंदीसोबतच, कचरा आणि इतर वस्तू उघड्यावर जाळण्यास आणि धूर निर्माण करण्यासही मनाई करण्यात आली आहे. प्रदूषण कमी करण्यासाठी रस्त्यांवर पाणी शिंपडण्यासाठी स्प्रिंकलरचा वापर केला जात आहे. विविध ठिकाणी पाण्याच्या टँकरचीही व्यवस्था करण्यात आली आहे.
वाहनांमुळे होणारे प्रदूषण रोखण्यासाठी, वैध पीयूसीसी (प्रदूषण नियंत्रण प्रमाणपत्र) शिवाय पेट्रोल पंपांवर पेट्रोल आणि डिझेल दिले जात नाही. बीएस६ मानकांपेक्षा कमी दर्जाच्या वाहनांनाही दिल्लीत प्रवेश करण्यास बंदी घालण्यात आली आहे. दिल्ली-नोएडा सीमेवर वाहनांची तपासणी केली जात आहे. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनांना दंड आकारला जात आहे किंवा परत पाठवले जात आहे.
डॉक्टरांचा लोकांना सावध राहण्याचा सल्ला आहे.
प्रदूषणाच्या पार्श्वभूमीवर डॉक्टरांनी लोकांना सावधगिरी बाळगण्याचा सल्ला दिला आहे. त्यांच्या मते, अत्यंत आवश्यक असल्याशिवाय सकाळचा फेरफटका टाळावा. गर्भवती महिला, वृद्ध, लहान मुले आणि आधीपासूनच वैद्यकीय समस्या असलेल्यांनी विशेष खबरदारी घ्यावी. बाहेर जाताना एन९५ मास्क घालणे देखील उचित आहे.
