अमेरिकेच्या शेअर बाजारात मोठी घसरण, एकाच दिवसात २.३ ट्रिलियन डॉलर्सच्या बाजारमूल्याचे नुकसान.
अमेरिकेच्या वॉल स्ट्रीट शेअर बाजारात गुरुवारी मोठ्या प्रमाणावर विक्री झाली. कृत्रिम बुद्धिमत्तेशी (AI) संबंधित कंपन्यांच्या शेअर्समुळे प्रमुख बाजार निर्देशांकांना मोठा फटका बसला. नॅसडॅक १०० निर्देशांक ६ टक्क्यांहून अधिक घसरला, ज्यामुळे एकाच ट्रेडिंग दिवसात त्याच्या बाजारमूल्यातून जवळपास २.३ ट्रिलियन डॉलर्सचे नुकसान झाले. या घसरणीचा परिणाम एनव्हिडियासारख्या प्रमुख टेक कंपन्यांपासून ते वॉलमार्टपर्यंतच्या शेअर्सवर झाला.
मार्च २०२० मध्ये कोविड-१९ महामारी सुरू झाल्यापासून नॅसडॅकसाठी हा सर्वात वाईट व्यापार दिवसांपैकी एक ठरला. एआय कंपन्यांच्या वाढत्या मूल्यांकनाबद्दल आणि त्यांच्या संभाव्य भविष्यातील नफ्याबद्दल गुंतवणूकदारांची चिंता वाढत आहे.
मोठ्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी घसरण
अमेरिकन बाजारातील मोठ्या घसरणीचा सर्वाधिक फटका तंत्रज्ञान आणि सेमीकंडक्टर कंपन्यांना बसला. नॅसडॅक जवळपास ६ टक्क्यांनी, तर एस अँड पी ५०० जवळपास ४ टक्क्यांनी आणि डाऊ जोन्स इंडस्ट्रियल एव्हरेज जवळपास ३ टक्क्यांनी घसरला. सेमीकंडक्टर क्षेत्राचा निर्देशांकही अंदाजे ११ ते १२ टक्क्यांनी खाली आला.
जगातील आघाडीच्या तंत्रज्ञान कंपन्यांपैकी एक असलेल्या एनव्हिडियाच्या शेअर्समध्ये ९ टक्क्यांहून अधिक घसरण झाली. जानेवारी २०२५ नंतरची ही कंपनीची सर्वात मोठी घसरण असल्याचे वृत्त आहे. या घसरणीमुळे कंपनीने या वर्षी मिळवलेला बराचसा नफा नाहीसा झाला. डाऊ जोन्स इंडस्ट्रियल एव्हरेजमधील सर्व ३० कंपन्यांचे शेअर्स तोट्यात बंद झाले.
एनव्हिडिया, इंटेल आणि ॲडव्हान्स्ड मायक्रो डिव्हाइसेस (AMD) सारख्या कंपन्यांचा समावेश असलेला फिलाडेल्फिया सेमीकंडक्टर इंडेक्स (SOX) देखील जवळपास १२ टक्क्यांनी घसरला. लहान कंपन्यांच्या शेअर्सचा समावेश असलेला रसेल २००० इंडेक्सदेखील जवळपास ४.५ टक्क्यांनी घसरून करेक्शन झोनमध्ये दाखल झाला.
डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या विजयामुळे बाजार का घाबरला आहे?
अमेरिकेच्या काँग्रेस निवडणुकीत डेमोक्रॅटिक पक्षाचा विजय हा बाजारातील तीव्र घसरणीमागील एक प्रमुख घटक मानला जात आहे. गुंतवणूकदारांना भीती आहे की या राजकीय बदलामुळे धोरणे अधिक कठोर होऊ शकतात, ज्यामुळे एआय उद्योगाच्या विस्तारावर आणि गुंतवणुकीच्या गतीवर परिणाम होऊ शकतो.
वाढत्या इंधन किमती आणि टेक्साससारख्या भागांमध्ये उभारल्या जात असलेल्या एआय डेटा सेंटर्सच्या स्थानिक परिणामांमुळेही निवडणुकीतील मतदारांच्या असंतोषाला खतपाणी मिळाले. सुरुवातीच्या व्यवहारात बाजारात तेजी दिसून आली, कारण वॉशिंग्टनमधील सत्तेच्या संतुलनात बदल झाल्यामुळे ट्रम्प प्रशासनाच्या धोरणांवरील नियंत्रण वाढेल, अशी गुंतवणूकदारांना आशा होती. तथापि, दुसऱ्याच दिवशी गुंतवणूकदारांचा दृष्टिकोन बदलला आणि विक्री तीव्र झाली.
डेटा सेंटर्सना होणाऱ्या विरोधामुळे एआय कंपन्यांसाठी चिंता वाढली आहे.
एआय तंत्रज्ञानाच्या संचालनासाठी मोठ्या डेटा सेंटर्सची आवश्यकता असते. अनेक भागांमध्ये या केंद्रांच्या बांधकामाला स्थानिक विरोध वाढत आहे. याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे विजेचा वाढलेला वापर, ज्यामुळे जनतेच्या ऊर्जा खर्चावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
याव्यतिरिक्त, डेटा सेंटर्सच्या प्रचंड पाणी वापराबाबत पर्यावरणीय चिंता निर्माण होत आहेत. गुंतवणूकदारांना भीती आहे की स्थानिक विरोध आणि संभाव्य सरकारी कारवाईमुळे एआय पायाभूत सुविधांमधील भविष्यातील गुंतवणुकीला खीळ बसू शकते.
भविष्यात वाढणारी मागणी आणि नफा या अपेक्षेने एआय कंपन्यांनी आधीच अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक केली आहे. त्यामुळे, डेटा सेंटर्सच्या उभारणी आणि संचालनावर निर्बंध किंवा अधिक कठोर नियम लादले गेल्यास, या कंपन्यांच्या कमाईवर आणि विकासाच्या योजनांवर परिणाम होऊ शकतो.
ट्रम्प यांनी निवडणुकीच्या निकालांना दोष दिला
अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनीही अमेरिकेच्या शेअर बाजारातील मोठ्या घसरणीवर प्रतिक्रिया दिली आहे. आपल्या 'ट्रुथ सोशल' या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरील एका पोस्टमध्ये त्यांनी बाजारातील घसरणीसाठी निवडणुकीच्या निकालांना जबाबदार धरले आहे.
ट्रम्प म्हणाले की, निवडणुकीच्या निकालांमुळे शेअर बाजाराला इतिहासातील सर्वात वाईट दिवसांपैकी एकाचा सामना करावा लागला. त्यांनी असा दावा केला की, बाजाराला विक्रमी पातळीवर नेण्यासाठी खूप मेहनत घ्यावी लागली, पण आता परिस्थिती बदलली आहे.
त्यांनी अमेरिकन नागरिकांच्या 401(k) सेवानिवृत्ती निधीवर झालेल्या घसरणीच्या परिणामाचाही उल्लेख केला. आपल्या पोस्टमध्ये, ट्रम्प यांनी डेमोक्रॅटिक पक्षावर निशाणा साधत म्हटले की, या परिस्थितीसाठी रिपब्लिकन नव्हे, तर डेमोक्रॅट्स जबाबदार आहेत.
२००८ च्या मंदीच्या आणि इंटरनेट बबलच्या आठवणी ताज्या आहेत.
बाजारातील घसरणीमुळे गुंतवणूकदारांना २००८ च्या गृहनिर्माण संकटाची आणि २००१ च्या इंटरनेट बबलची आठवण झाली. पेंडरफंड कॅपिटल मॅनेजमेंटचे मुख्य गुंतवणूक अधिकारी, ग्रेग टेलर म्हणाले की, बाजार एआय (AI) बाबत गरजेपेक्षा जास्त उत्साही होता आणि मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक या क्षेत्रावर केंद्रित होती.
त्यांच्या मते, जेव्हा एखादेच क्षेत्र बाजारावर वर्चस्व गाजवते, तेव्हा त्या क्षेत्रातील घसरणीचा संपूर्ण बाजारावर दूरगामी परिणाम होऊ शकतो. बाजारातील भीतीची पातळी मोजणारा VIX निर्देशांक ११.५७ अंकांनी वाढून २८.१८ वर पोहोचला, जी मार्च महिन्यानंतरची त्याची सर्वोच्च पातळी आहे.
गुंतवणूकदारांनी अधिक जोखमीच्या शेअर्समधून अमेरिकी सरकारी रोख्यांसारख्या सुरक्षित गुंतवणूक पर्यायांकडे पैसे वळवले. गोल्डमन सॅक्सच्या आकडेवारीनुसार, तोट्यात असलेल्या तंत्रज्ञान कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये ७.७% घसरण झाली. मोठ्या कर्जाखाली असलेल्या कमकुवत कंपन्यांच्या शेअर्समध्येही सुमारे ४% घसरण झाली.
वेल्थ अलायन्सचे अध्यक्ष एरिक डिटन यांच्या मते, डेटा सेंटर्सना होणारा विरोध कंपन्यांच्या भविष्यातील कमाईवर परिणाम करू शकतो. यामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये वाढीव सावधगिरी निर्माण होत आहे आणि बाजारात जोखीम टाळण्याचा कल दिसून येत आहे.
