या आठवड्यात आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये लक्षणीय चढ-उतार झाला आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव कमी होण्याच्या अपेक्षेमुळे या आठवड्यात १३% घसरण झाली. तथापि, शुक्रवारी सकाळी ब्रेंट क्रूडच्या किमती पुन्हा वाढल्या आणि प्रति बॅरल १०० डॉलरच्या जवळपास पोहोचल्याने जागतिक तेल बाजारात मोठी हालचाल निर्माण झाली.
शुक्रवारी ब्रेंट आणि डब्ल्यूटीआय कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या.
शुक्रवारी सकाळी ७ वाजण्याच्या सुमारास ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स १.६% नी वाढून प्रति बॅरल ९९.८६ डॉलरवर व्यवहार करत होते. दरम्यान, यूएस वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (डब्ल्यूटीआय) क्रूडच्या किमती १.१५% नी वाढून प्रति बॅरल ९१.५६ डॉलरवर पोहोचल्या.
बुधवारी सकाळी तेल बाजारात मोठ्या प्रमाणात विक्री झाली. त्या दिवशी तेलाचे दोन्ही प्रमुख बेंचमार्क ८% पेक्षा जास्त घसरले आणि ३१ ऑगस्टनंतरच्या नीचांकी पातळीवर पोहोचले. तथापि, ही घसरण अल्पकाळ टिकली आणि गुरुवारी संध्याकाळी किमती पुन्हा वाढू लागल्या.
गुरुवारी ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स ३.८ टक्क्यांनी वधारून प्रति बॅरल ९८.२९ डॉलरवर बंद झाले. त्याचप्रमाणे, यूएस डब्ल्यूटीआय क्रूड ऑइल २.७ टक्क्यांनी वाढून प्रति बॅरल ९०.५२ डॉलरवर पोहोचले. गुरुवारी सुरू झालेली ही तेजी शुक्रवारी सकाळीही कायम राहिली.
अमेरिकेच्या निवडणुकांनंतर राजनैतिक परिस्थिती बदलली.
अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकांच्या निकालानंतर तेल बाजारातील तणाव कमी होण्याची आशा वाढली आहे. डेमोक्रॅट्सनी काँग्रेसच्या दोन्ही सभागृहांवर नियंत्रण मिळवले आहे. या राजकीय बदलामुळे इराणविरुद्धच्या युद्धासाठी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या समर्थनाला मर्यादा येतील, असे मानले जात आहे.
दुसरीकडे, तेहरान आपल्या अणुकार्यक्रमासंदर्भात मध्यस्थांनी केलेल्या प्रस्तावांचा आढावा घेत असल्याचे वृत्त समोर आले आहे. या घडामोडींमुळे बाजाराला काहीसा दिलासा मिळाला आणि कच्च्या तेलाच्या किमतीत घट झाली.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीबाबत इराणच्या अटी
राजनयिक चर्चेच्या आशा असूनही, तेल पुरवठ्याच्या सुरक्षेबाबत अनिश्चितता कायम आहे. इराणने हे स्पष्ट केले आहे की, जोपर्यंत अमेरिकेने त्याच्या बंदरांवरील नौदल नाकेबंदी उठवली नाही, तोपर्यंत ते होर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे पुन्हा उघडणार नाही.
इराणने आपल्यावरील निर्बंध शिथिल करण्याची आणि गोठवलेली मालमत्ता तात्काळ सोडण्याची मागणी केली आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी हा जागतिक तेल पुरवठ्यासाठी एक महत्त्वाचा सागरी मार्ग आहे. तेथील कोणत्याही अडथळ्याचा आंतरराष्ट्रीय बाजारावर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
समुद्रातील जहाजांसंबंधीच्या घटनांमुळे चिंता वाढली आहे.
सागरी व्यापारी जहाजांच्या सुरक्षेला असलेले धोके कायम आहेत. युके मेरिटाइम ट्रेड ऑपरेशन्स (UKMTO) नुसार, रविवारपासून पर्शियन आखातात जहाजांशी संबंधित किमान पाच घटनांची नोंद झाली आहे.
इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सने सांगितले की, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील अनधिकृत मार्गांचा वापर करण्याचा प्रयत्न करत असताना दोन तेलवाहू जहाजे आणि एका टगबोटला वेगवेगळ्या घटनांमध्ये आग लागली, ज्यामुळे या सागरी मार्गाद्वारे होणाऱ्या तेल पुरवठ्याबद्दल चिंता वाढली आहे.
हुथी हल्ले आणि रशियन तेल शुद्धीकरण कारखान्यांवरील हल्ल्यांचा परिणाम
येमेनच्या इराण-समर्थित हौथी बंडखोरांच्या हल्ल्यांमुळे प्रादेशिक तणाव आणखी वाढला आहे. संभाव्य धोक्यांमुळे सौदी अरेबियाने आपल्या लाल समुद्रातील तेल निर्यात केंद्र, यान्बूसाठी सतर्कतेचा इशारा जारी केला आहे.
दरम्यान, युक्रेनने रशियन तेल शुद्धीकरण प्रकल्पांवर पुन्हा हल्ले सुरू केले असून, त्यामुळे रशियाच्या डिझेल निर्यातीच्या क्षमतेला गंभीर धोका निर्माण झाला आहे. या घटनांमुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठा आणि वाहतूक प्रणालींबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.
त्यानंतर ब्रेंट क्रूडचा भाव प्रति बॅरल १२५ डॉलरपर्यंत पोहोचू शकतो.
पुरवठ्याच्या आघाडीवर काहीसा दिलासा मिळाला आहे, कारण आखाती देशांमधून होणारी कच्च्या तेलाची निर्यात युद्धपूर्व पातळीच्या जवळपास पोहोचली आहे. तथापि, वाहतुकीचा खर्च अजूनही जास्त आहे.
युरेशिया ग्रुप या संशोधन संस्थेने इराणवर अमेरिकेच्या नवीन हल्ल्याची शक्यता ६५ टक्क्यांवरून ६० टक्क्यांपर्यंत कमी केली आहे. राजनैतिक करार होण्याची शक्यता २० टक्क्यांवरून १० टक्क्यांपर्यंत कमी करण्यात आली आहे. याउलट, दीर्घकाळ तणाव कायम राहण्याची शक्यता १५ टक्क्यांवरून ३० टक्क्यांपर्यंत वाढवण्यात आली आहे.
युरेशिया ग्रुपने इशारा दिला आहे की, जर या प्रदेशात तणाव पुन्हा वाढला, तर ब्रेंट क्रूडच्या किमती प्रति बॅरल ११०-१२५ डॉलरच्या दरम्यान परत येऊ शकतात. त्यामुळे, येत्या काही दिवसांत कच्च्या तेलाच्या किमतींची दिशा मोठ्या प्रमाणावर अमेरिका-इराण संबंध, सागरी मार्गांची सुरक्षा आणि जागतिक पुरवठ्याच्या परिस्थितीवर अवलंबून असेल.
