अयोध्या दीपोत्सव – रामनगरी ३० लाख दिव्यांनी उजळणार, पाहा भव्य तयारी
अयोध्या, ७ नोव्हेंबर, २०२६ – भारतातील पवित्र स्थळांपैकी एक असलेल्या अयोध्येत यावर्षीचा दीपोत्सव इतिहासातील सर्वात मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जात आहे. राज्य सरकार, अयोध्या महानगरपालिका आणि अनेक धार्मिक संस्था यांच्या संयुक्त विद्यमाने, " अयोध्या दीपोत्सव २०२६ " अंतर्गत रामनगर ३० लाखांहून अधिक मातीच्या दिव्यांनी उजळवण्याची योजना आहे.
१️⃣ दीपोत्सवाची रूपरेषा
| घटक | वर्णन |
|---|---|
| कार्यक्रमाची तारीख | १२ नोव्हेंबर (दिवाळी) ते १५ नोव्हेंबर (भाद्रपद विशू) पर्यंत, एकूण चार रात्री. |
| स्थळांवरील प्रकाशयोजना | रामकुंड, शनी मंदिर, रघुवर बारी, काबरी बारी, सरयू घाट, अयोध्या किल्ला, बौद्ध मंदिर इत्यादी प्रमुख स्थळे आहेत. |
| दिव्यांची संख्या | ३० लाख (अंदाजे ३ कोटी) दिवे, ज्यापैकी १ कोटी एलईडी दिवे, १ कोटी पारंपरिक मातीचे दिवे असून, उर्वरित मिश्र स्वरूपाचे आहेत. |
| मुख्य आकर्षणे | 'प्रकाश-सरिटास' – १० किमी लांबीचा प्रकाशमान मार्ग, संगीत-जल प्रदर्शन, पवित्र सरयू नदीवर नौकानयन आणि सेंद्रिय प्रकाश-नृत्य |
| सुरक्षा व्यवस्था | १२,००० पोलीस, ५,००० मेट्रो पोलीस, ३,००० खाजगी सुरक्षा कर्मचारी, ड्रोन सुरक्षा, सीसीटीव्ही केंद्र |
| पर्यटकांचे अंदाज | ८० हजार परदेशी पर्यटकांसह ३ लाख देशी आणि विदेशी पर्यटक. |
2️⃣ तयारीची परिस्थिती
✨ 30 लाख डायसची लॉजिस्टिक
- उत्पादन – उत्तर प्रदेश सरकारने अवघ्या २ महिन्यांपूर्वी ३० लाख एलईडी दिवे आणि १२ लाख मातीचे दिवे तयार केले.
- वाहतूक – २,५०० टन वजनाच्या ट्रकच्या १२ फेऱ्यांमधून दिवे अयोध्येतील प्रमुख वितरण केंद्रांवर (रामकुंड, सरयू, काबरी बारी) पोहोचवण्यात आले.
- स्थापना – १०,००० स्वयंसेवक आणि १,२०० व्यावसायिक वीजतंत्र्यांच्या पथकाने ४८ तासांच्या आत सर्व ठिकाणी रोषणाई बसवली.
🎭 सांस्कृतिक कार्यक्रम
- प्रकाश-रंग-नृत्य – दररोज संध्याकाळी ६:०० ते २२:०० वाजेपर्यंत, सरयू नदीच्या काठावर 'प्रकाश-रंग-नृत्य' सादर केले जाते, ज्यामध्ये १५० कलाकार, ४० रथ आणि २०० सेकंदांचा प्रकाश-प्रक्षेपण शो यांचा समावेश असतो.
- भजनांचा प्रतिध्वनी – रामभक्ती संघाचे ३० संगीत गट शास्त्रीय, भजन आणि काव्य सत्रांचे आयोजन करतात.
- हस्तकला प्रदर्शन – दिव्यांची सजावट, कागदी कला, वॉटर गनच्या डिझाईन्स विकणारे ५ हजार स्थानिक कारागिरांचे स्टॉल्स.
🚦 पर्यावरण संरक्षण
- हरित दिवे – ४०% एलईडी दिवे सौर ऊर्जेवर चालणारे असून, ते पूर्णपणे रिचार्ज करण्यायोग्य बॅटरीने सुसज्ज आहेत.
- कार्यक्षम कचरा व्यवस्थापन – ३,००० वर्गीकृत कचरा कंटेनर, पुनर्वापर करण्यायोग्य कागदी-प्लॅस्टिक पिशव्या, 'शून्य प्रदूषण' मोहीम.
- धुके कमी करणे – सरयू घाटावरील जलशुद्धीकरण युनिटमधून प्रति सेकंद १० लिटर शुद्ध पाण्याचा प्रवाह, ज्यामुळे पाण्याची वाफ आणि धुरके टाळले जाते.
3️⃣ मुख्य अधिकारी आणि त्यांचा संदेश
अध्यक्ष, अयोध्या दीपोत्सव समिती – डॉ. संजय मिश्रा
तीस लाख दिव्यांच्या रोषणाईने आम्ही अयोध्येच्या भूमीवर रामलीलेचा प्रकाश पुन्हा प्रज्वलित करत आहोत. हा उत्सव केवळ एक भौतिक कार्यक्रम नसून, तो आपल्या सांस्कृतिक मूल्यांचे, एकतेचे आणि पर्यावरण जागृतीचे प्रतीक आहे. सर्व नागरिकांना विनंती आहे की, त्यांनी या शुभप्रसंगी शांतता, प्रेम आणि सुरक्षिततेने सहभागी व्हावे.
मुख्य सचिव, राज्य पर्यटन विभाग – शिल्पा वर्मा
दिव्यांच्या सणामुळे अयोध्येचे पर्यटन क्षेत्र नव्या उंचीवर पोहोचेल. आम्ही प्रवाशांसाठी विशेष 'दिवाळी ट्रॅव्हल पॅकेजेस', २४-तास मार्गदर्शित सहली आणि ॲपद्वारे तात्काळ मदत उपलब्ध करून दिली आहे.
4️⃣ स्थानिक लोकांची प्रतिक्रिया
- सहयोगी भावना – "आम्ही आमच्या घरातून जुने दिवे आणले आणि आता ते सर्व एकत्र येऊन एक मोठा दिवा तयार झाला आहे. ही आमच्यासाठी अभिमानाची गोष्ट आहे," असे अयोध्येचे रहिवासी आणि स्थानिक समितीचे स्वयंसेवक रमेश कुमार सांगतात.
- व्यापाऱ्यांचा आनंद – "दिव्यांच्या सणामुळे आमच्या स्टॉलवर ग्राहकांची गर्दी वाढली आहे. आता आम्ही आमच्या हस्तकला वस्तू संपूर्ण भारतात विकण्याचे स्वप्न पाहतो," असे काबरी बारी येथे हाताने बनवलेले दिवे विकणाऱ्या सुषमा शर्मा म्हणतात.
5️⃣ प्रेक्षक आणि प्रवासाची माहिती
| माहिती | वर्णन |
|---|---|
| प्रमुख वाहतूक मार्ग | अयोध्या-लखीमपूर महामार्ग, अयोध्या-फाजिलपूर रेल्वे, अयोध्या आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (अंदाजे १२ किमी) |
| अधिकृत निवास | २,००० शासकीय निवासी वसतिगृहे, १५० खाजगी हॉटेल्स, ३०० होमस्टे, 'विभागीय स्वागत गृह' (पाहुण्यांसाठी) |
| ट्रॅफिक अॅप | 'अयोध्या दीपोत्सव २०२६' – रिअल-टाइम ट्रॅफिक, टॅक्सी-बुकिंग, एआय-गाईडेड टूर, ई-तिकिटिंग |
| सुरक्षा सूचना | – सर्व प्रवेशद्वारांवर बायोमेट्रिक स्कॅन, – वैयक्तिक ओळखपत्र अनिवार्य, – सुरक्षा तपासणीनंतरच प्रवेश. |
| जेवण | स्थानिक 'अवधिया थाळी', शाकाहारी आणि शुद्ध शाकाहारी पर्याय, २४ तास फिरता फूड ट्रक. |
6️⃣ सोशल मीडियावरील चर्चा
- हॅशटॅग – #AyodhyaDeepotsav2026, #30LakhDiye, #RamNagriGlow
- ट्रेंडिंग – इंस्टाग्राम, ट्विटर आणि यूट्यूबवरील 'अयोध्या दीपोत्सव लाईव्ह' स्ट्रीम ३० लाखांहून अधिक प्रेक्षकांना आकर्षित करत आहे.
- फोटो कॉर्नर – 'दिवाळी सेल्फी झोन'मध्ये फोटो काढले जात आहेत, जिथे पर्यटक आणि स्थानिक लोक दिव्यांच्या प्रकाशात आपले फोटो काढू शकतात.
अयोध्या दीपोत्सव – रामनगरी ३० लाख दिव्यांनी उजळणार, पाहा भव्य तयारी
अयोध्या, ७ नोव्हेंबर, २०२६ – भारतातील पवित्र स्थळांपैकी एक असलेल्या अयोध्येत यावर्षीचा दीपोत्सव इतिहासातील सर्वात मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जात आहे. राज्य सरकार, अयोध्या महानगरपालिका आणि अनेक धार्मिक संस्था यांच्या संयुक्त विद्यमाने, " अयोध्या दीपोत्सव २०२६ " अंतर्गत रामनगर ३० लाखांहून अधिक मातीच्या दिव्यांनी उजळवण्याची योजना आहे.
१️⃣ दीपोत्सवाची रूपरेषा
| घटक | वर्णन |
|---|---|
| कार्यक्रमाची तारीख | १२ नोव्हेंबर (दिवाळी) ते १५ नोव्हेंबर (भाद्रपद विशू) पर्यंत, एकूण चार रात्री. |
| स्थळांवरील प्रकाशयोजना | रामकुंड, शनी मंदिर, रघुवर बारी, काबरी बारी, सरयू घाट, अयोध्या किल्ला, बौद्ध मंदिर इत्यादी प्रमुख स्थळे आहेत. |
| दिव्यांची संख्या | ३० लाख (अंदाजे ३ कोटी) दिवे, ज्यापैकी १ कोटी एलईडी दिवे, १ कोटी पारंपरिक मातीचे दिवे असून, उर्वरित मिश्र स्वरूपाचे आहेत. |
| मुख्य आकर्षणे | 'प्रकाश-सरिटास' – १० किमी लांबीचा प्रकाशमान मार्ग, संगीत-जल प्रदर्शन, पवित्र सरयू नदीवर नौकानयन आणि सेंद्रिय प्रकाश-नृत्य |
| सुरक्षा व्यवस्था | १२,००० पोलीस, ५,००० मेट्रो पोलीस, ३,००० खाजगी सुरक्षा कर्मचारी, ड्रोन सुरक्षा, सीसीटीव्ही केंद्र |
| पर्यटकांचे अंदाज | ८० हजार परदेशी पर्यटकांसह ३ लाख देशी आणि विदेशी पर्यटक. |
2️⃣ तयारीची परिस्थिती
✨ 30 लाख डायसची लॉजिस्टिक
- उत्पादन – उत्तर प्रदेश सरकारने अवघ्या २ महिन्यांपूर्वी ३० लाख एलईडी दिवे आणि १२ लाख मातीचे दिवे तयार केले.
- वाहतूक – २५०० टन वजनाच्या ट्रकच्या १२ फेऱ्यांमधून दिवे अयोध्येतील प्रमुख वितरण केंद्रांवर (रामकुंड, सरयू, काबरी बारी) पोहोचवण्यात आले.
- स्थापना – १०,००० स्वयंसेवक आणि १,२०० व्यावसायिक वीजतंत्र्यांच्या पथकाने ४८ तासांच्या आत सर्व ठिकाणी रोषणाई बसवली.
🎭 सांस्कृतिक कार्यक्रम
- प्रकाश-रंग-नृत्य – दररोज संध्याकाळी ६:०० ते २२:०० वाजेपर्यंत, सरयू नदीच्या काठावर 'प्रकाश-रंग-नृत्य' सादर केले जाते, ज्यामध्ये १५० कलाकार, ४० रथ आणि २०० सेकंदांचा प्रकाश-प्रक्षेपण शो यांचा समावेश असतो.
- भजनांचा प्रतिध्वनी – रामभक्ती संघाचे ३० संगीत गट शास्त्रीय, भजन आणि काव्य सत्रांचे आयोजन करतात.
- हस्तकला प्रदर्शन – दिव्यांची सजावट, कागदी कला, वॉटर गनच्या डिझाईन्स विकणारे ५ हजार स्थानिक कारागिरांचे स्टॉल्स.
🚦 पर्यावरण संरक्षण
- हरित दिवे – ४०% एलईडी दिवे सौर ऊर्जेवर चालणारे असून, ते पूर्णपणे रिचार्ज करण्यायोग्य बॅटरीने सुसज्ज आहेत.
- कार्यक्षम कचरा व्यवस्थापन – ३,००० वर्गीकृत कचरा कंटेनर, पुनर्वापर करण्यायोग्य कागदी-प्लॅस्टिक पिशव्या, 'शून्य प्रदूषण' मोहीम.
- धुके कमी करणे – सरयू घाटावरील जलशुद्धीकरण युनिटमधून प्रति सेकंद १० लिटर शुद्ध पाण्याचा प्रवाह, ज्यामुळे पाण्याची वाफ आणि धुरके टाळले जाते.
3️⃣ मुख्य अधिकारी आणि त्यांचा संदेश
अध्यक्ष, अयोध्या दीपोत्सव समिती – डॉ. संजय मिश्रा
तीस लाख दिव्यांच्या रोषणाईने आम्ही अयोध्येच्या भूमीवर रामलीलेचा प्रकाश पुन्हा प्रज्वलित करत आहोत. हा उत्सव केवळ एक भौतिक कार्यक्रम नसून, तो आपल्या सांस्कृतिक मूल्यांचे, एकतेचे आणि पर्यावरण जागृतीचे प्रतीक आहे. सर्व नागरिकांना विनंती आहे की, त्यांनी या शुभप्रसंगी शांतता, प्रेम आणि सुरक्षिततेने सहभागी व्हावे.
मुख्य सचिव, राज्य पर्यटन विभाग – शिल्पा वर्मा
दिव्यांच्या सणामुळे अयोध्येचे पर्यटन क्षेत्र नव्या उंचीवर पोहोचेल. आम्ही प्रवाशांसाठी विशेष 'दिवाळी ट्रॅव्हल पॅकेजेस', २४-तास मार्गदर्शित सहली आणि ॲपद्वारे तात्काळ मदत उपलब्ध करून दिली आहे.
4️⃣ स्थानिक लोकांची प्रतिक्रिया
- सहयोगी भावना – "आम्ही आमच्या घरातून जुने दिवे आणले आणि आता ते सर्व एकत्र येऊन एक मोठा दिवा तयार झाला आहे. ही आमच्यासाठी अभिमानाची गोष्ट आहे," असे अयोध्येचे रहिवासी आणि स्थानिक समितीचे स्वयंसेवक रमेश कुमार सांगतात.
- व्यापाऱ्यांचा आनंद – "दिव्यांच्या सणामुळे आमच्या स्टॉलवर ग्राहकांची गर्दी वाढली आहे. आता आम्ही आमच्या हस्तकला वस्तू संपूर्ण भारतात विकण्याचे स्वप्न पाहतो," असे काबरी बारी येथे हाताने बनवलेले दिवे विकणाऱ्या सुषमा शर्मा म्हणतात.
5️⃣ प्रेक्षक आणि प्रवासाची माहिती
| माहिती | वर्णन |
|---|---|
| प्रमुख वाहतूक मार्ग | अयोध्या-लखीमपूर महामार्ग, अयोध्या-फाजिलपूर रेल्वे, अयोध्या आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (अंदाजे १२ किमी) |
| अधिकृत निवास | २,००० शासकीय निवासी वसतिगृहे, १५० खाजगी हॉटेल्स, ३०० होमस्टे, 'विभागीय स्वागत गृह' (पाहुण्यांसाठी) |
| ट्रॅफिक अॅप | 'अयोध्या दीपोत्सव २०२६' – रिअल-टाइम ट्रॅफिक, टॅक्सी-बुकिंग, एआय-गाईडेड टूर, ई-तिकिटिंग |
| सुरक्षा सूचना | – सर्व प्रवेशद्वारांवर बायोमेट्रिक स्कॅन, – वैयक्तिक ओळखपत्र अनिवार्य, – सुरक्षा तपासणीनंतरच प्रवेश. |
| जेवण | स्थानिक 'अवधिया थाळी', शाकाहारी आणि शुद्ध शाकाहारी पर्याय, २४ तास फिरता फूड ट्रक. |
6️⃣ सोशल मीडियावरील चर्चा
- हॅशटॅग – #AyodhyaDeepotsav2026, #30LakhDiye, #RamNagriGlow
- ट्रेंडिंग – इंस्टाग्राम, ट्विटर आणि यूट्यूबवरील 'अयोध्या दीपोत्सव लाईव्ह' स्ट्रीम ३० लाखांहून अधिक प्रेक्षकांना आकर्षित करत आहे.
- फोटो कॉर्नर – 'दिवाळी सेल्फी झोन'मध्ये फोटो काढले जात आहेत, जिथे पर्यटक आणि स्थानिक लोक दिव्यांच्या प्रकाशात आपले फोटो काढू शकतात.







