दिल्लीत वाढत्या प्रदूषणाच्या धोक्याची चिन्हे
दिल्लीची हवा गेल्या सात दिवसांपासून 'खराब' श्रेणीत राहिली आहे. गेल्या तीन दिवसांपासून वायू गुणवत्ता निर्देशांकात (AQI) किंचित सुधारणा झाली असली तरी, पुढील आठवड्यात प्रदूषण पुन्हा वाढण्याची शक्यता आहे. अंदाजानुसार, दिल्लीची हवा पुढील सहा दिवसांत 'अतिशय खराब' श्रेणीत पोहोचण्याची शक्यता आहे.
शनिवारी AQI २६५ नोंदवला गेला.
शनिवारी, दिल्लीचा सरासरी हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) २६५ नोंदवला गेला, जो 'खराब' श्रेणीत येतो. यापूर्वी, १९ नोव्हेंबर रोजी हा निर्देशांक २८० होता, जो २० नोव्हेंबर रोजी २७० आणि शनिवारी २६५ पर्यंत खाली आला होता. या किंचित सुधारणेनंतरही, राजधानीची हवा अजूनही स्वच्छतेपासून खूप दूर आहे.
अनेक निरीक्षण केंद्रांवर हवेची गुणवत्ता अत्यंत खराब आहे.
दिल्लीच्या ५६ हवा गुणवत्ता निरीक्षण केंद्रांपैकी, ३२ केंद्रांवर हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) 'खराब' श्रेणीत नोंदवला गेला. सोळा केंद्रांवर हवेची गुणवत्ता 'अतिशय खराब' श्रेणीत नोंदवली गेली. सात केंद्रांवर हवेची गुणवत्ता 'मध्यम' श्रेणीत, तर एका केंद्रावर 'समाधानकारक' श्रेणीत नोंदवली गेली. आकडेवारीवरून असे दिसून येते की, राजधानीच्या अनेक भागांमध्ये प्रदूषणाची पातळी चिंताजनक आहे.
दिल्लीच्या वेगवेगळ्या भागांतील AQI मधील फरक
दिल्ली टेक्नोलॉजिकल युनिव्हर्सिटी (डीटीयू) परिसरात सर्वाधिक ३६२ एसीआय (AQI) नोंदवला गेला, जो 'अतिशय खराब' श्रेणीत येतो. याउलट, दिल्ली कॅन्टोन्मेंट परिसरात ८० एसीआय नोंदवला गेला, जो 'समाधानकारक' श्रेणीत येतो. यावरून हे स्पष्ट होते की, राजधानीच्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये हवेच्या गुणवत्तेची पातळी लक्षणीयरीत्या भिन्न आहे.
वाहनांमधून होणारे उत्सर्जन हे प्रदूषणाचे सर्वात मोठे कारण आहे.
एअर क्वालिटी अर्ली वॉर्निंग सिस्टीमच्या रिअल-टाइम सोर्स आयडेंटिफिकेशन अंदाजानुसार, शनिवारी दिल्लीतील पीएम २.५ प्रदूषणात वाहनांच्या उत्सर्जनाचा वाटा सर्वाधिक, सुमारे ३३.१ टक्के होता, त्याखालोखाल सेंद्रिय एरोसोलचा वाटा १६.५ टक्के होता.
बायोमास आणि कचरा जाळल्यामुळे देखील प्रदूषण होते.
जैववस्तु जाळण्यामुळे प्रदूषणात अंदाजे १३.९ टक्के भर पडते. यामध्ये गवत, लाकूड आणि शेणाच्या गोवऱ्या यांसारख्या घरगुती घन जैवइंधनाच्या वापराचा समावेश आहे. तर, कचरा जाळण्यामुळे पीएम २.५ प्रदूषणात अंदाजे ९.५ टक्के भर पडते. हे स्रोत राजधानीची हवा प्रदूषित करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात.
पुढील सहा दिवस प्रदूषणाचा इशारा
वायू गुणवत्ता पूर्वसूचना प्रणालीनुसार, रविवारी दिल्लीची हवा 'खराब' श्रेणीत राहण्याची शक्यता आहे. यानंतर, पुढील सहा दिवसांत हवेची गुणवत्ता 'अतिशय खराब' श्रेणीत पोहोचण्याची शक्यता आहे. परिणामी, राजधानीतील रहिवाशांना येत्या काही दिवसांत प्रदूषणाशी संबंधित समस्यांना सामोरे जावे लागू शकते.
लहान मुले आणि वृद्ध व्यक्तींनी विशेष खबरदारी घ्यावी.
पुढील सहा दिवस लहान मुले आणि वृद्धांची विशेष काळजी घेण्याचा तज्ज्ञांनी सल्ला दिला आहे. केवळ अत्यावश्यक कामासाठीच घराबाहेर पडावे आणि बाहेर जाताना योग्य मास्क वापरावा, अशी शिफारस करण्यात आली आहे. प्रदूषणाची पातळी जास्त असताना घराबाहेरील अनावश्यक हालचाली टाळणे उत्तम राहील.
दिल्लीकरांनी सावध राहण्याची वेळ आली आहे
दिल्लीत प्रदूषणाची पातळी पुन्हा वाढण्याची शक्यता असल्याने लोकांनी सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. लहान मुले, वृद्ध आणि संवेदनशील त्वचा असलेल्यांनी बाहेर पडण्यापूर्वी हवेच्या गुणवत्तेकडे विशेष लक्ष दिले पाहिजे. येणारे सहा दिवस राजधानीच्या हवेच्या गुणवत्तेसाठी आव्हानात्मक असू शकतात.







