डिजिटल युगात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर झपाट्याने वाढत आहे. लोक उत्तरे मिळवण्यासाठी, अभ्यास करण्यासाठी आणि दैनंदिन कामे सोपी करण्यासाठी चॅटजीपीटी (ChatGPT) आणि जेमिनी (Gemini) सारख्या एआय साधनांचा वापर करत आहेत. तथापि, ही साधने वापरताना वैयक्तिक माहितीच्या सुरक्षेकडे दुर्लक्ष करणे महागात पडू शकते. सायबरसुरक्षेसंबंधीच्या सूचना लोकांना या संदर्भात सावध राहण्याचा सल्ला देतात. एआय चॅटबॉट्सशी संवाद साधताना संवेदनशील माहिती देणे टाळणे महत्त्वाचे आहे.
एआयला मित्र समजून त्याच्यासोबत वैयक्तिक माहिती शेअर करू नका.
एआय चॅटबॉट्सशी संवाद साधणे सोपे आणि सोयीस्कर आहे. त्यांच्याशी संवाद साधताना लोक अनेकदा वैयक्तिक समस्या, कौटुंबिक बाबी आणि वैयक्तिक माहिती शेअर करतात. मात्र, हे गोपनीयतेसाठी धोकादायक ठरू शकते.
एआय सेवांवर सामायिक केलेली माहिती संबंधित प्लॅटफॉर्मच्या धोरणांनुसार आणि वापरकर्ता सेटिंग्जनुसार वापरली जाऊ शकते. त्यामुळे, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की प्रत्येक संवाद पूर्णपणे गोपनीय नसतो. विशेषतः संवेदनशील माहिती सामायिक करताना सावधगिरी बाळगली पाहिजे.
ही माहिती चुकूनही कोणाला देऊ नका.
एआय साधने वापरताना काही विशिष्ट माहिती गोपनीय ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
बँकिंग माहिती: बँक खाते क्रमांक, कार्ड तपशील, सीव्हीव्ही आणि संवेदनशील नेट बँकिंग माहिती.
ओटीपी आणि पासवर्ड : कोणताही खाते पासवर्ड, ओटीपी किंवा लॉगिन माहिती शेअर करू नका.
वैयक्तिक कागदपत्रे: आधार कार्ड, पॅन कार्ड, ओळखपत्र आणि इतर महत्त्वाची कागदपत्रे अनावश्यकपणे अपलोड करणे टाळा.
वैयक्तिक फोटो आणि व्हिडिओ : असे फोटो किंवा व्हिडिओ शेअर करू नका, ज्यांचा गैरवापर झाल्यास तुम्हाला हानी पोहोचू शकते.
ठिकाण आणि संपर्क माहिती : घराचा पत्ता, राहण्याचे ठिकाण, फोन नंबर आणि इतर वैयक्तिक तपशील देताना काळजी घ्या.
कामाशी संबंधित गोपनीय माहिती : कोणत्याही संस्थेची कार्यालयीन कागदपत्रे, ग्राहक डेटा आणि गोपनीय माहिती एआय साधनांवर अपलोड करू नका.
एआय साधने वापरताना ही खबरदारी लक्षात ठेवा
एआयचा सुरक्षितपणे वापर करण्यासाठी, काही महत्त्वाच्या सवयी अंगीकारणे फायदेशीर ठरू शकते.
सर्वप्रथम, एआय चॅटबॉटला जवळच्या मित्राप्रमाणे वागवू नका आणि त्याच्यासोबत वैयक्तिक माहिती शेअर करू नका. एखाद्या प्रश्नाचे उत्तर मिळवण्यासाठी आवश्यक असल्याशिवाय तुमचे खरे नाव, पत्ता किंवा इतर ओळख पटवणारी माहिती देणे टाळा.
दुसरे म्हणजे, कोणताही दस्तऐवज किंवा फोटो अपलोड करण्यापूर्वी, त्यात बँकेचा तपशील, ओळख क्रमांक, फोन नंबर किंवा इतर संवेदनशील माहिती नाही हे तपासा. आवश्यक असल्यास, अशी माहिती लपवूनच दस्तऐवज शेअर करा.
याव्यतिरिक्त, संबंधित एआय प्लॅटफॉर्मची गोपनीयता धोरणे आणि डेटा नियंत्रण सेटिंग्ज समजून घ्या. जिथे पर्याय उपलब्ध आहेत, तिथे चॅट हिस्ट्री आणि मॉडेल ट्रेनिंगशी संबंधित सेटिंग्ज तपासा. हे लक्षात ठेवा की चॅट हिस्ट्री डिलीट करणे आणि पूर्वी शेअर केलेला डेटा सर्व ठिकाणाहून पूर्णपणे पुसून टाकणे यामध्ये फरक असू शकतो.
सायबर फसवणुकीबद्दल तक्रार कुठे करावी?
जर तुम्ही सायबर फसवणुकीचे बळी ठरलात किंवा ऑनलाइन आर्थिक फसवणुकीला बळी पडलात, तर लवकरात लवकर कारवाई करा. भारतात, सायबर आर्थिक फसवणुकीची तक्रार राष्ट्रीय सायबर हेल्पलाइन क्रमांक १९३० वर संपर्क साधून दाखल करता येते. याव्यतिरिक्त, https://cybercrime.gov.in या अधिकृत वेबसाइटवरही तक्रारी दाखल करता येतात.
तुमच्या बँक खात्यातून पैसे काढले गेले असल्यास, तुमच्या बँकेला तात्काळ कळवा आणि तुमचे खाते किंवा कार्ड सुरक्षित करण्यासाठी आवश्यक ती पावले उचला. तसेच, या फसवणुकीशी संबंधित संदेश, स्क्रीनशॉट आणि व्यवहाराची माहिती जपून ठेवा.
डिजिटल सुरक्षेबाबत सतर्क राहणे महत्त्वाचे आहे.
एआय साधनांनी माहिती गोळा करण्याची आणि काम करण्याची पद्धत सोपी केली आहे, परंतु त्यांचा वापर करताना वैयक्तिक माहितीचे संरक्षण करणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. थोडी सावधगिरी बाळगल्यास संभाव्य सायबर धोक्यांपासून तुमचे संरक्षण होऊ शकते. म्हणून, एआयचा वापर विचारपूर्वक करा आणि तुमची संवेदनशील माहिती शेअर करण्यापूर्वी नेहमी विचार करा.
