स्तनाचा कर्करोग अगदी लहान वयातही होऊ शकतो.
स्तनाचा कर्करोग सामान्यतः ५० आणि ६० वर्षांच्या महिलांमध्ये आढळतो. यामुळेच, ज्या महिलांना त्यांच्या विशीत स्तनात गाठ जाणवते, त्या तो कर्करोग आहे हे ओळखत नाहीत. हार्मोनल बदल, मासिक पाळी किंवा सौम्य गाठी ही अनेकदा संभाव्य कारणे मानली जातात. तथापि, डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की अगदी तरुण वय देखील स्तनाच्या कर्करोगापासून पूर्ण संरक्षणाची हमी देत नाही.
पौगंडावस्थेत आणि विशीतही अशी प्रकरणे समोर आली आहेत.
डॉक्टरांच्या मते, स्तनाचा कर्करोग तरुण महिलांनाही होऊ शकतो. काही प्रकरणांमध्ये किशोरवयीन आणि विशीच्या सुरुवातीच्या वयातच निदान झाले आहे. मेट्रोपोलिस हेल्थकेअर लिमिटेड येथील सल्लागार सर्जिकल पॅथॉलॉजी, डॉ. कुंजल लीला यांच्या मते, त्यांची सर्वात तरुण स्तनाच्या कर्करोगाची रुग्ण १९ वर्षांची होती. दिल्लीतील सीके बिर्ला हॉस्पिटल येथील सर्जिकल ऑन्कोलॉजीचे संचालक, डॉ. मनदीप सिंग मल्होत्रा यांनी एका २२ वर्षीय रुग्णावर उपचार केले. दिल्लीतील मधुकर रेनबो चिल्ड्रन्स हॉस्पिटल येथील वरिष्ठ सल्लागार प्रसूती आणि स्त्रीरोगतज्ञ, डॉ. साक्षी गोयल यांनी एका २५ वर्षीय रुग्णावर उपचार केल्याचे सांगितले. गुडगाव येथील आर्टेमिस हॉस्पिटलमधील सर्जिकल ऑन्कोलॉजी आणि ब्रेस्ट सर्जरीचे प्रमुख, डॉ. दीपक झा यांच्या मते, स्तनाच्या कर्करोगाची प्रकरणे १७ वर्षांच्या लहान वयातही नोंदवली गेली आहेत.
वयामुळे लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका
डॉ. मल्होत्रा यांच्या मते, स्तनातील बदलासाठी वैद्यकीय तपासणी आवश्यक आहे की नाही हे केवळ वयावरून ठरवू नये. स्तनाचा किंवा अंडाशयाचा कर्करोग, BRCA1 आणि BRCA2 सारखे अनुवांशिक जनुकीय बदल आणि पूर्वी किरणोत्सर्गाचा संपर्क यांमुळे धोका वाढू शकतो. तथापि, अनेक तरुण रुग्णांमध्ये धोक्याचे कोणतेही स्पष्ट घटक आढळत नाहीत.
स्तन कर्करोगाची ५ धोक्याची चिन्हे
डॉक्टरांच्या मते, स्तनात सतत गाठी राहणे, स्तनाग्राच्या आकारात किंवा स्थितीत बदल, स्तनाग्रातून असामान्य स्राव, स्तनांच्या आकारात बदल आणि त्वचेवरील खड्डे किंवा इतर असामान्य बदल या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये.
केवळ गाठींना हार्मोनल बदल समजण्याची चूक करू नका.
मासिक पाळीच्या काळात स्तनात जाणवणाऱ्या गाठी अनेकदा हार्मोनल बदलांमुळे असतात असे मानले जाते. तथापि, जर गाठ तशीच राहिली किंवा नवीन बदल लक्षात आला, तर वैद्यकीय सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे. डॉ. लीला यांच्या मते, तरुण स्त्रिया अनेकदा स्तनातील गाठी निरुपद्रवी आहेत असे समजून त्याकडे दुर्लक्ष करतात. जरी स्तनातील अनेक गाठी कर्करोग नसलेल्या असल्या तरी, सतत होणाऱ्या बदलांची तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे आहे. त्या म्हणतात की प्रत्येक गाठ कर्करोगाची नसते, परंतु कोणत्याही नवीन किंवा सतत राहणाऱ्या गाठीकडे दुर्लक्ष करू नये.
स्तनांच्या दाट ऊतींमुळे निदानात आव्हाने निर्माण होऊ शकतात.
तरुण स्त्रियांच्या स्तनांची ऊती अनेकदा अधिक घन असते. यामुळे काही इमेजिंग तंत्रांद्वारे असामान्यता शोधणे कठीण होऊ शकते. यामुळे, जरी प्राथमिक चाचण्यांमधून स्पष्ट निष्कर्ष मिळाले नाहीत तरी, लक्षणे कायम राहिल्यास वैद्यकीय तपासणी अधिक महत्त्वाची ठरते. डॉ. सिंग म्हणतात की, स्त्रीचे तरुण वय हे स्तनांमधील असामान्य बदलांकडे दुर्लक्ष करण्याचे कारण असू नये. गाठींव्यतिरिक्त, स्तनाग्रांमधील बदल, असामान्य स्त्राव आणि स्तनांच्या आकारात किंवा त्वचेच्या पोतातील बदल यांकडेही लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.
कौटुंबिक इतिहासामुळे धोका वाढू शकतो का?
कमी वयात स्तनाचा कर्करोग झाल्यास, अनुवांशिक धोक्याचे मूल्यांकन करणे देखील महत्त्वाचे ठरू शकते. डॉ. गोयल यांच्या मते, BRCA1 आणि BRCA2 सारख्या जनुकांमधील उत्परिवर्तन हे स्तन आणि अंडाशयाच्या कर्करोगाशी संबंधित प्रमुख अनुवांशिक घटकांपैकी आहेत. अनुवांशिक समुपदेशनामुळे महिलांना त्यांचा कौटुंबिक इतिहास समजून घेण्यास, अनुवांशिक चाचणीच्या गरजेचा अंदाज घेण्यास आणि तिच्या संभाव्य परिणामांबद्दल जाणून घेण्यास मदत होऊ शकते.
आनुवंशिक धोका आहे याचा अर्थ असा नाही की तुम्हाला कर्करोग होणारच आहे.
डॉ. गोयल यांच्या मते, अनुवांशिक धोका असण्याचा अर्थ असा नाही की त्या व्यक्तीला कर्करोग होणारच आहे. हे एक लक्षण आहे की धोक्याचे मूल्यांकन केले पाहिजे आणि डॉक्टरांचा सल्ला घेतला पाहिजे. जर कुटुंबात कर्करोगाचा इतिहास असेल, तर योग्य चाचण्या आणि पुढील उपचार निश्चित करण्यासाठी तज्ञांचा सल्ला घेतला जाऊ शकतो.
जीवनशैलीच्या घटकांकडे लक्ष
स्तन कर्करोगाचा धोका तपासताना डॉ. झा मद्यपान आणि तंबाखूचे सेवन, शारीरिक हालचालींचा अभाव, अयोग्य आहार आणि झोपेच्या समस्या यांसारख्या जीवनशैली घटकांचाही उल्लेख करतात. कमी वयात रुग्णांची संख्या वाढत असल्याने, जागरूकता आणि वेळेवर वैद्यकीय तपासणी आवश्यक आहे, असे ते म्हणतात.
तुमच्या स्तनांमध्ये काही बदल जाणवल्यास वैद्यकीय सल्ला घ्या.
स्तनांमधील बदलांना गांभीर्याने घेण्यासाठी तुम्हाला चाळिशी किंवा पन्नाशीपर्यंत थांबण्याची गरज नाही. तुमच्या शरीरातील बदलांकडे लक्ष देणे आणि लक्षणे कायम राहिल्यास वैद्यकीय तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे आहे. तुम्ही तरुण आहात म्हणून धोक्याच्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका. स्तनांमध्ये कोणतेही नवीन किंवा सतत बदल जाणवल्यास तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
