Home भारत Delhi Homes Face Fire Risks: दिल्लीतील घरांना लागलेल्या आगीतून सुटका होण्यासाठी फक्त...

Delhi Homes Face Fire Risks: दिल्लीतील घरांना लागलेल्या आगीतून सुटका होण्यासाठी फक्त ३ मिनिटे.

दिल्लीतील घरांमध्ये आगीतून बाहेर पडण्याचा वेळ ३ मिनिटांपर्यंत कमी झाला आहे.
दिल्लीमध्ये घरांना आग लागण्याची परिस्थिती पूर्वीपेक्षा अधिक धोकादायक बनत आहे. दिल्ली अग्निशमन सेवेच्या (डीएफएस) विश्लेषणानुसार, आधुनिक घरांमध्ये लागलेली आग काही मिनिटांतच जीवघेणी ठरू शकते. सुमारे २५ ते ३० वर्षांपूर्वी बांधलेल्या घरांमध्ये आग पसरून फ्लॅशओव्हरपर्यंत पोहोचायला १५ ते १७ मिनिटे लागायची, पण आता हा वेळ कमी होऊन फक्त ३ ते ५ मिनिटे झाला आहे. याचा अर्थ असा की, घराला आग लागल्यास लोकांना सुरक्षितपणे बाहेर पडण्यासाठी खूप कमी वेळ मिळतो.

आधुनिक बांधकाम आणि फर्निचरमुळे आगीचा धोका वाढतो.
तज्ञांच्या मते, आधुनिक बांधकाम तंत्रज्ञान, अंतर्गत रचना आणि फर्निचरच्या साहित्यामुळे घरे सुंदर आणि ऊर्जा-कार्यक्षम झाली आहेत, परंतु त्यामुळे आगीचा धोकाही वाढला आहे. कमी उंचीचे छत, फॉल्स सीलिंग, मोकळी रचना, बंद खिडक्या आणि कृत्रिम साहित्य यांमुळे आगीचा झपाट्याने प्रसार होतो. या बदलांमुळे घरांमध्ये उष्णता आणि धूर वेगाने जमा होतो, ज्यामुळे काही मिनिटांतच भीषण आग लागू शकते.

फ्लॅशओव्हर म्हणजे काय आणि ते धोकादायक का असते?
फ्लॅशओव्हर ही आगीची एक अशी घटना आहे जी तेव्हा घडते, जेव्हा खोलीच्या छताखाली साचलेला गरम धूर आणि वायू अत्यंत उच्च तापमानाला पोहोचतात. यामुळे खोलीतील जवळपास सर्व ज्वलनशील वस्तूंना एकाच वेळी आग लागू शकते. या परिस्थितीत, खोलीतील कोणाच्याही जगण्याची शक्यता खूप कमी होते आणि आग संपूर्ण घरात वेगाने पसरते. दिल्ली अग्निशमन सेवेनुसार, पूर्वीच्या काळाच्या तुलनेत आधुनिक घरांमध्ये फ्लॅशओव्हरचा कालावधी अंदाजे ८० टक्क्यांनी कमी झाला आहे.

कृत्रिम साहित्य आणि बंद खिडक्यांमुळे धोका वाढत आहे.
जुन्या घरांमध्ये उंच छत, स्कायलाइट्स, स्वतंत्र खोल्या आणि कापूस, लोकर व घन लाकूड यांसारख्या नैसर्गिक सामग्रीचा वापर केला जात असे. याउलट, आधुनिक घरांमध्ये पॉलीयुरेथेन फोम, पॉलिस्टर, प्लॅस्टिक आणि पीव्हीसी यांसारख्या कृत्रिम सामग्रीचा वापर वाढत्या प्रमाणात होत आहे. या सामग्रीला पटकन आग लागू शकते, ज्यामुळे प्रचंड उष्णतेसोबत विषारी धूर बाहेर पडतो. तज्ञांच्या मते, घरांमध्ये धूर बाहेर काढण्याच्या व्यवस्थेच्या अभावामुळे गुदमरून मृत्यू होण्याचा धोका वाढतो.

दिल्लीत एका वर्षात आगीच्या ७,३८७ घटनांची नोंद होते.
दिल्ली अग्निशमन सेवेच्या आकडेवारीनुसार, २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात राजधानीत एकूण ७,३८७ आगीच्या घटनांची नोंद झाली. यापैकी सर्वाधिक ५,५०६ घटना निवासी इमारतींमध्ये घडल्या. याशिवाय, व्यावसायिक आस्थापनांमध्ये ६९३, औद्योगिक संकुलांमध्ये ४५०, व्यावसायिक इमारतींमध्ये ३०१ आणि साठवणुकीच्या ठिकाणी २०० घटनांची नोंद झाली. दरम्यान, सभा इमारतींमध्ये १२१, शैक्षणिक संस्थांमध्ये ८३ आणि संस्थात्मक इमारतींमध्ये ३३ आगीच्या घटनांची नोंद झाली.

अग्निसुरक्षा प्रमाणपत्राचा अभाव हीदेखील एक मोठी चिंता आहे.
आकडेवारीनुसार, एकूण ७,३८७ घटनांपैकी ७,३१२ घटना अशा ठिकाणी घडल्या, जिथे वैध अग्निसुरक्षा प्रमाणपत्र नव्हते किंवा ज्यांचे वर्गीकरण कमी-जोखमीचे म्हणून केले गेले होते. वैध अग्निसुरक्षा प्रमाणपत्र असलेल्या मध्यम आणि उच्च-जोखमीच्या ठिकाणी केवळ ७५ घटनांची नोंद झाली. या परिस्थितीमुळे घरे आणि इतर इमारतींमधील अग्निसुरक्षा प्रणालींबद्दल गंभीर प्रश्न निर्माण झाले आहेत.

खराब विद्युत वायरिंग आणि अरुंद गल्ल्या देखील धोकादायक आहेत.
या बैठकीत विद्युत अतिभार, कमी मंजूर विद्युत भार आणि सदोष वायरिंग ही घरगुती आगींची प्रमुख कारणे असल्याचे ओळखण्यात आले. अनधिकृत वस्त्या आणि अरुंद रस्ते ही देखील मोठी आव्हाने असल्याचे नमूद करण्यात आले, कारण त्यामुळे अग्निशमन दलाच्या गाड्यांना घटनास्थळी पोहोचण्यास अडचण येऊ शकते. दिल्ली अग्निशमन सेवेकडे आवश्यक असलेल्या ५४२ अग्निशमन आणि विशेष बचाव वाहनांच्या तुलनेत केवळ २२२ वाहने उपलब्ध आहेत, त्यामुळे विभागाकडे ३२० वाहनांची कमतरता आहे.

अग्निशमन दलाला नवीन वाहने आणि रोबोट पुरवण्याचा प्रस्ताव
आपली क्षमता वाढवण्यासाठी, दिल्ली अग्निशमन सेवेने १९७ नवीन अग्निशमन आणि बचाव वाहने, नऊ आधुनिक वॉटर टेंडर सिस्टीम, १८ अग्निशमन रोबोट आणि ५० जलद प्रतिसाद वाहने समाविष्ट करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. याव्यतिरिक्त, १२० अग्निशमन केंद्रे चोवीस तास चालवण्यासाठी १७,९१० अतिरिक्त परिचालन कर्मचाऱ्यांची आवश्यकता आहे. तज्ज्ञांनी घरांमध्ये अग्निरोधक साहित्याचा वापर, सुरक्षित बांधकाम आणि सुधारित वायुवीजनावरही भर दिला आहे. त्यांच्या मते, आधुनिक घरांमध्ये सौंदर्यासोबतच अग्निसुरक्षेलाही प्राधान्य दिले पाहिजे.