Home राज्य Gujarati Undhiyu Recipe, Kathiyawadi Undhiyu, Gujarati Food,: गुजराती उंधियू रेसिपी: साध्या डाळी...

Gujarati Undhiyu Recipe, Kathiyawadi Undhiyu, Gujarati Food,: गुजराती उंधियू रेसिपी: साध्या डाळी आणि पोळ्या खाऊन कंटाळा आला आहे का? हिरव्या भाज्या

काठी-आवडी (काठियावाडी) उंधियु – एक पौष्टिक, हिरवीगार, हिवाळ्यातील विशेष पाककृती

टीप – उंधियू हा एक ‘एक-चक्र’ पदार्थ आहे, म्हणजेच भाज्या, मसाले आणि गोड-तिखट चवी एकत्र शिजवल्या जातात. हा पदार्थ सहसा हिवाळ्यात, थंडीच्या दिवसांत, साध्या डाळ-रोटीऐवजी बनवला जातो.


१ मुख्य घटक (अंदाजे ६-८ जणांसाठी)

साहित्य रक्कम टीप
भाज्या (सुमारे २-३ सेंमी तुकड्यांमध्ये कापलेल्या)
कच्चे शिमला (फूल) ५०० ग्रॅम लवंगाचे लहान तुकडे
बटाटे (लहान) २५० ग्रॅम सालीसकट चौकोनी तुकडे
भेंडी २०० ग्रॅम गोल तुकडे
फणस (कांडा) २०० ग्रॅम जर ते हंगामी नसेल तर त्याऐवजी हिरवे वाटाणे वापरा.
कॉली (व्हिनेगर) १५० ग्रॅम पातळ काप
वाटाणे (हिरवे) १५० ग्रॅम ताजे किंवा गोठवलेले
मसूर भाजलेला मसाला
भाजलेली चणा डाळ १०० ग्रॅम दोन तास भिजवून ठेवा आणि मग तळा.
मूग डाळ (भाजलेली) ५० ग्रॅम १ तास भिजवून मग तळा
गोड आणि आंबट चटणी (मुठिया)
कोथिंबीर १/२ वाटी
हिरवी मिरची २-३ (चवीनुसार)
आले-लसूण पेस्ट १ चमचा
लिंबाचा रस २ टेबलस्पून
मीठ, साखर चिमूटभर
तडका
तेल (मोहरीचे/नारळाचे) ४-५ मोठे चमचे
मोहरीचे दाणे १/२ टेबलस्पून
जिरे १/२ टेबलस्पून
कढीपत्ता ८-१० पाने
सिंघा (Singha) – १/२ इंचाचा तुकडा
हिंग (ॲसफोर्ड) चिमूटभर
हळद पावडर पाव चमचा
मिरची पावडर ½ चमचा (ऐच्छिक)
सुगंधी मसाले
सुका मेवा (बदाम, काजू) – भाजलेले २ टेबलस्पून
खोया (मावा) – लहान तुकडे १ मोठा चमचा (ऐच्छिक)
कसुरी मेथी (वाळलेली) १/२ चमचा
हलके भाजलेले अजवाइन (बडीशेप) १/२ चमचा
अत्यधिक
कोथिन (साबुदाणा) – हलके भाजलेले २ मोठे चमचे (खरबुजासारख्या पोतासाठी)
मीठ चवीनुसार
साखर किंवा गूळ (लहान) १/२ मोठा चमचा (आंबटपणा संतुलित करण्यासाठी)

भाजलेली डाळ आणि मसाला – डाळ स्वच्छ धुवून २ तास पाण्यात भिजवून ठेवा. पाणी काढून टाका आणि कोरड्या तव्यावर हलका सोनेरी तपकिरी रंग येईपर्यंत भाजून घ्या. यामुळे उंधियूला "भाजलेली" चव येईल.


2️⃣ तयारी – टप्प्याटप्प्याने

२.१ भाज्या तयार करा

  1. कच्ची ढोबळी मिरची (फुल) पाण्यात २-३ मिनिटे उकळा – यामुळे तिची कच्ची कडू चव निघून जाते, पण तिचा कुरकुरीतपणा टिकून राहतो.
  2. उरलेल्या भाज्या (बटाटे, भेंडी, फणस, फुलकोबी, वाटाणे) धुवून घ्या आणि त्यांचे समान आकाराचे तुकडे करा.
  3. वेगवेगळ्या नॉन-स्टिक पॅनमध्ये थोडे तेल (१ मोठा चमचा) घालून भाज्या २-३ मिनिटे वाफवून घ्या. यामुळे नंतर भाज्या जास्त शिजत नाहीत.

२.२ मुठिया (गोड-आंबट चटणी) बनवा.

  1. कोथिंबीर, हिरव्या मिरच्या, आले-लसूण पेस्ट, लिंबाचा रस, मीठ आणि साखर एकत्र करून पातळ पेस्ट तयार करा.
  2. ते १०-१५ मिनिटे बाजूला ठेवा – यामुळे मसाले त्यात चांगले मुरतील.

२.३ तडका तयार करा (मसाल्याचा आधार)

  1. मोठ्या खोलगट पातेल्यात (किंवा कढईत) ४-५ मोठे चमचे तेल गरम करा.
  2. मोहरी घाला – ती तडतडायला लागल्यावर जिरे, कढीपत्ता, शिंगाडा, हिंग घाला.
  3. हळद, लाल तिखट, किसलेला सुका मेवा (बदाम/काजू), कसुरी मेथी आणि ओवा घाला.
  4. सर्व काही ३० सेकंदांसाठी परतून घ्या – तेलातून येणाऱ्या मसाल्यांच्या सुगंधाने स्वयंपाकघर भरून जाईल.

२.४ एकत्र उंधियू बनवणे

  1. वाफेवर शिजवलेल्या सर्व भाज्या फोडणीत घाला, नंतर भाजलेला डाळ-मसाला (चणा + मूग डाळ) आणि थोडे पाणी (सुमारे १/४ वाटी) घाला.
  2. झाकण ठेवून मंद आचेवर १५-२० मिनिटे शिजू द्या. भाज्या मऊ झाल्या पाहिजेत, पण त्यांचा आकार कायम राहिला पाहिजे.
  3. आता मुठिया (आंबट-गोड चटणी) आणि साबुदाणा घाला. हळुवारपणे मिसळा – भाज्या मोडण्याची गरज नाही, फक्त त्यांना चटणीचे आवरण लागले पाहिजे.
  4. साखर/गूळ घालून आंबट-गोडपणाचा समतोल साधण्यासाठी आणखी ५ मिनिटे शिजवा.
  5. शेवटच्या टप्प्यात, भाजलेले सुकेमेवे आणि खवा (वापरत असल्यास) शिंपडा, नंतर पुन्हा झाकण बंद करा आणि ३-४ मिनिटे वाफवून घ्या.

काठी-आवडी (काठियावाडी) उंधियु – एक पौष्टिक, हिरवीगार, हिवाळ्यातील विशेष पाककृती

टीप – उंधियू हा एक ‘एक-चक्र’ पदार्थ आहे, म्हणजेच भाज्या, मसाले आणि गोड-तिखट चवी एकत्र शिजवल्या जातात. हा पदार्थ सहसा हिवाळ्यात, थंडीच्या दिवसांत, साध्या डाळ-रोटीऐवजी बनवला जातो.


१ मुख्य घटक (अंदाजे ६-८ जणांसाठी)

साहित्य रक्कम टीप
भाज्या (सुमारे २-३ सेंमी तुकड्यांमध्ये कापलेल्या)
कच्चे शिमला (फूल) ५०० ग्रॅम लवंगाचे लहान तुकडे
बटाटे (लहान) २५० ग्रॅम सालीसकट चौकोनी तुकडे
भेंडी २०० ग्रॅम गोल तुकडे
फणस (कांडा) २०० ग्रॅम जर ते हंगामी नसेल तर त्याऐवजी हिरवे वाटाणे वापरा.
कॉली (व्हिनेगर) १५० ग्रॅम पातळ काप
वाटाणे (हिरवे) १५० ग्रॅम ताजे किंवा गोठवलेले
मसूर भाजलेला मसाला
भाजलेली चणा डाळ १०० ग्रॅम दोन तास भिजवून ठेवा आणि मग तळा.
मूग डाळ (भाजलेली) ५० ग्रॅम १ तास भिजवून मग तळा
गोड आणि आंबट चटणी (मुठिया)
कोथिंबीर १/२ वाटी
हिरवी मिरची २-३ (चवीनुसार)
आले-लसूण पेस्ट १ चमचा
लिंबाचा रस २ टेबलस्पून
मीठ, साखर चिमूटभर
तडका
तेल (मोहरीचे/नारळाचे) ४-५ मोठे चमचे
मोहरीचे दाणे १/२ टेबलस्पून
जिरे १/२ टेबलस्पून
कढीपत्ता ८-१० पाने
सिंघा (Singha) – १/२ इंचाचा तुकडा
हिंग (ॲसफोर्ड) चिमूटभर
हळद पावडर पाव चमचा
मिरची पावडर ½ चमचा (ऐच्छिक)
सुगंधी मसाले
सुका मेवा (बदाम, काजू) – भाजलेले २ टेबलस्पून
खोया (मावा) – लहान तुकडे १ मोठा चमचा (ऐच्छिक)
कसुरी मेथी (वाळलेली) १/२ चमचा
हलके भाजलेले अजवाइन (बडीशेप) १/२ चमचा
अत्यधिक
कोथिन (साबुदाणा) – हलके भाजलेले २ मोठे चमचे (खरबुजासारख्या पोतासाठी)
मीठ चवीनुसार
साखर किंवा गूळ (लहान) १/२ मोठा चमचा (आंबटपणा संतुलित करण्यासाठी)

भाजलेली डाळ आणि मसाला – डाळ स्वच्छ धुवून २ तास पाण्यात भिजवून ठेवा. पाणी काढून टाका आणि कोरड्या तव्यावर हलका सोनेरी तपकिरी रंग येईपर्यंत भाजून घ्या. यामुळे उंधियूला "भाजलेली" चव येईल.


2️⃣ तयारी – टप्प्याटप्प्याने

२.१ भाज्या तयार करा

  1. कच्ची ढोबळी मिरची (फुल) पाण्यात २-३ मिनिटे उकळा – यामुळे तिची कच्ची कडू चव निघून जाते, पण तिचा कुरकुरीतपणा टिकून राहतो.
  2. उरलेल्या भाज्या (बटाटे, भेंडी, फणस, फुलकोबी, वाटाणे) धुवून घ्या आणि त्यांचे समान आकाराचे तुकडे करा.
  3. वेगवेगळ्या नॉन-स्टिक पॅनमध्ये थोडे तेल (१ मोठा चमचा) घालून भाज्या २-३ मिनिटे वाफवून घ्या. यामुळे नंतर भाज्या जास्त शिजत नाहीत.

२.२ मुठिया (आंबट-गोड चटणी) बनवा.

  1. कोथिंबीर, हिरव्या मिरच्या, आले-लसूण पेस्ट, लिंबाचा रस, मीठ आणि साखर एकत्र करून पातळ पेस्ट तयार करा.
  2. ते १०-१५ मिनिटे बाजूला ठेवा – यामुळे मसाले त्यात चांगले मुरतील.

२.३ तडका तयार करा (मसाल्याचा आधार)

  1. मोठ्या खोलगट पातेल्यात (किंवा कढईत) ४-५ मोठे चमचे तेल गरम करा.
  2. मोहरी घाला – ती तडतडायला लागल्यावर जिरे, कढीपत्ता, शिंगाडा, हिंग घाला.
  3. हळद, लाल तिखट, किसलेला सुका मेवा (बदाम/काजू), कसुरी मेथी आणि ओवा घाला.
  4. सर्व काही ३० सेकंदांसाठी परतून घ्या – तेलातून येणाऱ्या मसाल्यांच्या सुगंधाने स्वयंपाकघर भरून जाईल.

२.४ एकत्र उंधियू बनवणे

  1. वाफेवर शिजवलेल्या सर्व भाज्या फोडणीत घाला, नंतर भाजलेला डाळ-मसाला (चणा + मूग डाळ) आणि थोडे पाणी (सुमारे १/४ वाटी) घाला.
  2. झाकण ठेवून मंद आचेवर १५-२० मिनिटे शिजू द्या. भाज्या मऊ झाल्या पाहिजेत, पण त्यांचा आकार कायम राहिला पाहिजे.
  3. आता मुठिया (आंबट-गोड चटणी) आणि साबुदाणा घाला. हळुवारपणे मिसळा – भाज्या मोडण्याची गरज नाही, फक्त त्यांना चटणीचे आवरण लागले पाहिजे.
  4. साखर/गूळ घालून आंबट-गोडपणाचा समतोल साधण्यासाठी आणखी ५ मिनिटे शिजवा.
  5. शेवटच्या टप्प्यात, भाजलेले सुकेमेवे आणि खवा (वापरत असल्यास) शिंपडा, नंतर पुन्हा एकदा झाकण बंद करा आणि ३-४ मिनिटे वाफवून घ्या.