उत्तराखंडमध्ये चारधाम यात्रा समाप्त झाली आणि हिवाळी लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आला.
उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री, पर्यटन विभागाचे प्रमुख आणि इंडियन ट्रॅव्हल्स (यूटी) च्या प्रतिनिधींनी ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी डेहराडून येथे आयोजित चारधाम समारोप सोहळ्यात या वर्षीच्या चारधाम यात्रेचा औपचारिक समारोप केला. या सोहळ्याला १,५०० हून अधिक यात्रेकरू, स्थानिक अधिकारी, पोलीस आणि प्रसारमाध्यमांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. यावेळी असे सांगण्यात आले की, यावर्षी ५.८ लाखांहून अधिक यात्रेकरूंनी चारधाम यात्रा पूर्ण केली असून, पर्यावरण संवर्धन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेवर याचे सकारात्मक परिणाम झाले आहेत.
समारंभानंतर अशी घोषणा करण्यात आली की, यमुनोत्री (गोंद्री) ३० ऑक्टोबर २०२४ पासून, केदारनाथ ३१ ऑक्टोबर २०२४ पासून, तर बद्रीनाथ अनुक्रमे १ नोव्हेंबर २०२४ आणि २ नोव्हेंबर २०२४ रोजी दोन टप्प्यांत बंद राहील; सर्व तीर्थक्षेत्रे १५ एप्रिल २०२५ रोजी पुन्हा उघडण्याची शक्यता आहे. अतिवृष्टी, हिमस्खलनाचा धोका आणि बर्फ हटवणाऱ्या वाहनांची मर्यादित उपलब्धता ही या बंदमागील मुख्य कारणे आहेत.
हिवाळ्यात मंदिरे बंद ठेवण्यामागील मुख्य कारणे खालीलप्रमाणे आहेत: ३,३०० मीटरपेक्षा जास्त उंचीवर ३० सेंटिमीटर ते अनेक मीटरपर्यंत बर्फ साचतो, ज्यामुळे रस्ते वाहतुकीसाठी बंद होतात; बर्फाच्या ढिगाऱ्यांमुळे, विशेषतः केदारनाथ-बद्रीनाथ मार्गावर, अचानक हिमस्खलनाचा धोका निर्माण होतो; मर्यादित हेलिकॉप्टर आणि बर्फ हटवणाऱ्या ट्रकमुळे सर्व मंदिरे एकाच वेळी सुरक्षितपणे उघडणे अवघड होते; आणि बर्फामुळे होणारी धूप व पाण्याच्या स्रोतांचे संरक्षण करण्यासाठी स्थापन केलेल्या "हिवाळी संरक्षण योजने"अंतर्गत मंदिरे बंद ठेवली जातात. या परिस्थितीमुळे, हिवाळ्यात अनेक हॉटेल्स आणि आश्रमांमधील पाणी, वीज आणि हीटिंगच्या सुविधादेखील बंद होतात.
यात्रेकरूंसाठी पर्यायी मार्गही उपलब्ध करून देण्यात आले आहेत. गंगोत्री-नंदा देवीजवळील 'पंचधाम' मार्गाऐवजी 'पंचकूट' मार्गाने जाण्याचा सल्ला यात्रेकरूंना देण्यात आला आहे. डेहराडून-बद्रीनाथ येथून नियमित हेलिकॉप्टर सेवा उपलब्ध असून, त्यासाठी अधिकृत संकेतस्थळावर आगाऊ आरक्षण करणे आवश्यक आहे. नवीन 'हिमालय एक्सप्रेस' ही बर्फाळ मार्गावरून धावणारी रेल्वेगाडी मर्यादित अंतरासाठी धावते आणि 'भक्ती मार्ग' हे मोबाईल ॲप २४×७ थेट कॅमेरा फीड आणि आभासी सहलींची सोय उपलब्ध करून देते. रुद्रप्रयाग, जोरी आणि काठियावाडी यांसारख्या खालच्या स्तरावरील तळांवर थांबल्यामुळे यात्रेकरूंना वर्षभर पाणी, वीज आणि आरोग्य सुविधा मिळतात.
पुन्हा उघडण्याच्या तयारीसाठी, १० फेब्रुवारी ते १ मार्च या कालावधीत मंदिरांमध्ये १५० हून अधिक वेगवान बर्फ साफ करणारी यंत्रे तैनात केली जाणार आहेत. यासोबतच हिमस्खलन-शोधक सेन्सर्स, हवामान रडार आणि ड्रोनच्या साहाय्याने सतत देखरेख ठेवली जाईल. १२० हॉटेल्स आणि २५० निवाऱ्यांमध्ये हीटिंग सिस्टीम, जलशुद्धीकरण युनिट्स आणि सौर जनरेटर बसवण्यात येतील. मंदिरांचे सुरक्षित आणि आकर्षक पुनरुद्घाटन सुनिश्चित करण्यासाठी, 'वसंतोत्सव २०२५' अंतर्गत एक विशेष १०-दिवसीय पवित्र तीर्थयात्रा, सांस्कृतिक कार्यक्रम, योग शिबिरे आणि स्थानिक हस्तकला मेळ्याचेही आयोजन केले जाईल.
उत्तराखंडमध्ये चारधाम यात्रा समाप्त झाली आणि हिवाळी लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आला.
उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री, पर्यटन विभागाचे प्रमुख आणि इंडियन ट्रॅव्हल्स (यूटी) च्या प्रतिनिधींनी ३० ऑक्टोबर २०२४ रोजी डेहराडून येथे आयोजित चारधाम समारोप सोहळ्यात या वर्षीच्या चारधाम यात्रेचा औपचारिक समारोप केला. या सोहळ्याला १,५०० हून अधिक यात्रेकरू, स्थानिक अधिकारी, पोलीस आणि प्रसारमाध्यमांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. यावेळी असे सांगण्यात आले की, यावर्षी ५.८ लाखांहून अधिक यात्रेकरूंनी चारधाम यात्रा पूर्ण केली असून, पर्यावरण संवर्धन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेवर याचे सकारात्मक परिणाम झाले आहेत.
समारंभानंतर अशी घोषणा करण्यात आली की, यमुनोत्री (गोंद्री) ३० ऑक्टोबर २०२४ पासून, केदारनाथ ३१ ऑक्टोबर २०२४ पासून, तर बद्रीनाथ अनुक्रमे १ नोव्हेंबर २०२४ आणि २ नोव्हेंबर २०२४ रोजी दोन टप्प्यांत बंद राहील; सर्व तीर्थक्षेत्रे १५ एप्रिल २०२५ रोजी पुन्हा उघडण्याची शक्यता आहे. अतिवृष्टी, हिमस्खलनाचा धोका आणि बर्फ हटवणाऱ्या वाहनांची मर्यादित उपलब्धता ही या बंदमागील मुख्य कारणे आहेत.
हिवाळ्यात मंदिरे बंद ठेवण्यामागील मुख्य कारणे खालीलप्रमाणे आहेत: ३,३०० मीटरपेक्षा जास्त उंचीवर ३० सेंटिमीटर ते अनेक मीटरपर्यंत बर्फ साचतो, ज्यामुळे रस्ते वाहतुकीसाठी बंद होतात; बर्फाच्या ढिगाऱ्यांमुळे, विशेषतः केदारनाथ-बद्रीनाथ मार्गावर, अचानक हिमस्खलनाचा धोका निर्माण होतो; मर्यादित हेलिकॉप्टर आणि बर्फ हटवणाऱ्या ट्रकमुळे सर्व मंदिरे एकाच वेळी सुरक्षितपणे उघडणे अवघड होते; आणि बर्फामुळे होणारी धूप व पाण्याच्या स्रोतांचे संरक्षण करण्यासाठी स्थापन केलेल्या "हिवाळी संरक्षण योजने"अंतर्गत मंदिरे बंद ठेवली जातात. या परिस्थितीमुळे, हिवाळ्यात अनेक हॉटेल्स आणि आश्रमांमधील पाणी, वीज आणि हीटिंगच्या सुविधादेखील बंद होतात.
यात्रेकरूंसाठी पर्यायी मार्गही उपलब्ध करून देण्यात आले आहेत. गंगोत्री-नंदा देवीजवळील 'पंचधाम' मार्गाऐवजी 'पंचकूट' मार्गाने जाण्याचा सल्ला यात्रेकरूंना देण्यात आला आहे. डेहराडून-बद्रीनाथ येथून नियमित हेलिकॉप्टर सेवा उपलब्ध असून, त्यासाठी अधिकृत संकेतस्थळावर आगाऊ आरक्षण करणे आवश्यक आहे. नवीन 'हिमालय एक्सप्रेस' ही बर्फाळ मार्गावरून धावणारी रेल्वेगाडी मर्यादित अंतरासाठी धावते आणि 'भक्ती मार्ग' हे मोबाईल ॲप २४×७ थेट कॅमेरा फीड आणि आभासी सहलींची सोय उपलब्ध करून देते. रुद्रप्रयाग, जोरी आणि काठियावाडी यांसारख्या खालच्या स्तरावरील तळांवर थांबल्यामुळे यात्रेकरूंना वर्षभर पाणी, वीज आणि आरोग्य सुविधा मिळतात.
पुन्हा उघडण्याच्या तयारीसाठी, १० फेब्रुवारी ते १ मार्च या कालावधीत मंदिरांमध्ये १५० हून अधिक वेगवान बर्फ साफ करणारी यंत्रे तैनात केली जाणार आहेत. यासोबतच हिमस्खलन-शोधक सेन्सर्स, हवामान रडार आणि ड्रोनच्या साहाय्याने सतत देखरेख ठेवली जाईल. १२० हॉटेल्स आणि २५० निवाऱ्यांमध्ये हीटिंग सिस्टीम, जलशुद्धीकरण युनिट्स आणि सौर जनरेटर बसवण्यात येतील. मंदिरांचे सुरक्षित आणि आकर्षक पुनरुद्घाटन सुनिश्चित करण्यासाठी, 'वसंतोत्सव २०२५' अंतर्गत एक विशेष १०-दिवसीय पवित्र तीर्थयात्रा, सांस्कृतिक कार्यक्रम, योग शिबिरे आणि स्थानिक हस्तकला मेळ्याचेही आयोजन केले जाईल.







