पंतप्रधान मोदींनी अडवाणींना त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त शुभेच्छा दिल्या.
भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी उपपंतप्रधान लालकृष्ण अडवाणी यांचा वाढदिवस ८ नोव्हेंबर रोजी असतो. या निमित्ताने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांना शुभेच्छा दिल्या आणि देशासाठी दिलेल्या त्यांच्या योगदानाचे स्मरण केले. अडवाणी ९९ वर्षांचे झाल्यानंतर आता १०० व्या वर्षात पदार्पण करत आहेत. या निमित्ताने पंतप्रधानांनी त्यांच्या राजकीय आणि वैयक्तिक अनुभवांवर एक विशेष लेखही शेअर केला.
लेखाबद्दलची माहिती सोशल मीडिया पोस्टमध्ये शेअर करण्यात आली.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सोशल मीडियावर पोस्ट करून सांगितले की, त्यांनी अडवाणींच्या जीवनावर आणि भारतासाठी दिलेल्या योगदानावर एक लेख लिहिला आहे. त्यात त्यांनी फाळणीच्या काळातील अडवाणींचे अनुभव, जनसंघ मजबूत करण्याचे त्यांचे प्रयत्न, भारतीय जनता पक्षाची स्थापना आणि आणीबाणीच्या काळात लोकशाहीचे रक्षण करण्याचे त्यांचे प्रयत्न यांचा उल्लेख केला आहे. या लेखात सोमनाथ ते अयोध्या रथयात्रेचा आणि शासनातील त्यांच्या जबाबदाऱ्यांचाही समावेश आहे.
अडवाणींशी संबंधित सामायिक आठवणी
आपल्या लेखात पंतप्रधानांनी म्हटले आहे की, अडवाणींचा वाढदिवस हा त्यांच्यासाठी वैयक्तिकरित्या एक भावनिक प्रसंग आहे. त्यांना अडवाणींचे प्रेम, मार्गदर्शन आणि पाठिंबा नेहमीच मिळाला आहे. मोदींनी त्यांच्यासोबत घालवलेल्या काळाला आणि अनेक आठवणींना उजाळा दिला. ते म्हणाले की, अडवाणींचे जीवन आधुनिक भारतातील अनेक महत्त्वाच्या राजकीय आणि ऐतिहासिक टप्प्यांशी जोडलेले आहे.
फाळणीनंतर नव्याने जीवन सुरू झाले
एल. के. अडवाणी यांचा जन्म ८ नोव्हेंबर १९२७ रोजी झाला. पंतप्रधानांच्या मते, १९४७ च्या फाळणीदरम्यान त्यांना सिंधमधील आपले परिचित वातावरण सोडावे लागले. त्यानंतर त्यांनी कोणत्याही कटुतेशिवाय नव्याने जीवन सुरू केले. मोदींनी हा संघर्ष आणि प्रतिकूल परिस्थितीतही यशस्वी होण्याची क्षमता हे अडवाणींच्या व्यक्तिमत्त्वाचे प्रमुख वैशिष्ट्य असल्याचे सांगितले.
जनसंघापासून भाजपच्या स्थापनेपर्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावली.
पंतप्रधानांनी नमूद केले की, अडवाणींनी जनसंघ मजबूत करण्यात आणि नंतर भारतीय जनता पक्षाची उभारणी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यांच्या भाजप अध्यक्षपदाच्या कार्यकाळात पक्षाचा राजकीय विस्तार झाला. १९८९ च्या लोकसभा निवडणुकीतील भाजपचा विजय आणि १९९६ मध्ये सर्वात मोठा पक्ष म्हणून उदयास येण्याचा संदर्भ देत मोदी म्हणाले की, अडवाणींनी कार्यकर्त्यांच्या अनेक पिढ्या घडवल्या. 'राष्ट्र प्रथम' या तत्त्वावर आधारित पक्षाचा भक्कम पाया उभारण्यात त्यांनी योगदान दिले.
अडवाणींच्या वैचारिक स्पष्टतेची आणि बौद्धिक क्षमतेची प्रशंसा केली जाते.
मोदींनी अडवाणींच्या दोन प्रमुख सामर्थ्यांवर प्रकाश टाकला. पहिले म्हणजे त्यांची वैचारिक स्पष्टता आणि बौद्धिक क्षमता, जी त्यांच्या भाषणांमधून, लेखनातून आणि मुलाखतींमधून स्पष्टपणे दिसून येत होती. दुसरे म्हणजे राजकीय आणि वैचारिक मुद्द्यांची त्यांची स्पष्ट मांडणी. पंतप्रधान म्हणाले की, जनसंघ आणि भाजपसाठी त्यांनी मांडलेले प्रस्ताव आजही अभ्यासाला योग्य आहेत.
अटल बिहारी वाजपेयी यांनी राजकीय आदर्श घालून दिला.
पंतप्रधानांनी अडवाणी आणि माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांच्यातील दीर्घ राजकीय संबंधांची आठवण करून दिली. त्यांनी स्पष्ट केले की, राजस्थानमध्ये राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे प्रचारक म्हणून काम केल्यानंतर, अडवाणी दिल्लीला गेले आणि अटलबिहारी वाजपेयी यांच्यासोबत राजकीय कार्यात सक्रिय झाले. मोदींच्या मते, या दोन नेत्यांनी अनेक दशके एकत्र काम केले आणि भारतीय राजकारणाला आकार देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
ते दिल्लीत जनसंघ मजबूत करण्याच्या कामात गुंतले होते.
मोदींनी स्पष्ट केले की, फाळणीनंतर दिल्ली पुनर्वसन आणि एका नव्या सुरुवातीच्या काळातून जात होती. याच काळात अडवाणींनी जनसंघाला बळकट करण्यासाठी स्वतःला वाहून घेतले. १९६७ मध्ये ते दिल्ली महानगर परिषदेचे अध्यक्ष झाले आणि त्यांनी विजय कुमार मल्होत्रा यांच्यासोबत जवळून काम केले. या काळात त्यांनी संघटनेत आणि सार्वजनिक जीवनात सक्रिय भूमिका बजावली.
आपल्या विचारांनी संसदेत एक वेगळी ओळख निर्माण केली.
पंतप्रधानांच्या लेखानुसार, अडवाणींच्या संसदीय कारकिर्दीची सुरुवात १९७० मध्ये झाली. संसदेतील त्यांची मते आणि हस्तक्षेप विविध राजकीय पक्षांकडून महत्त्वाचे मानले जात होते. खासदार, विरोधी पक्षनेते आणि सरकारमधील आपल्या कार्यकाळात त्यांनी स्वतःला वेगळे सिद्ध केले. आपल्या संसदीय कामासोबतच, त्यांनी देशभरात प्रवास करून जनतेशी संवादही साधला.
१९९१ च्या लोकसभा निवडणुकीशी संबंधित सामायिक आठवणी
१९९१ च्या लोकसभा निवडणुकांचा संदर्भ देत मोदी म्हणाले की, त्यावेळी अडवाणींनी गांधीनगरसह दोन जागांवरून निवडणूक लढवण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यांचा गुजरातशी दीर्घकाळचा संबंध होता. फाळणीनंतर त्यांचे वडील कच्छमध्ये स्थायिक झाले होते आणि अडवाणींनी गुजरातमधून राज्यसभेचे खासदार म्हणूनही काम केले होते. मोदींनी स्पष्ट केले की, भाजप संघटनेतील त्यांच्या सहभागामुळे त्यांना अडवाणींचे उमेदवारी अर्ज तयार करणे आणि त्यांच्या निवडणूक प्रचारात मदत करणे शक्य झाले. गांधीनगरच्या जनतेने त्यांना अनेक वेळा लोकसभेवर निवडून दिले होते.
आणीबाणीच्या काळात लोकशाहीच्या संरक्षणाचा उल्लेख केला.
पंतप्रधानांनी आणीबाणीला अडवाणींच्या आयुष्यातील एक महत्त्वपूर्ण टप्पा म्हटले. ते म्हणाले की, त्या काळात अडवाणी लोकशाही आणि संविधानाच्या रक्षणात सक्रियपणे सहभागी होते. त्यांचे अनुभव त्यांच्या 'अ प्रिझनर'स स्क्रॅपबुक' या पुस्तकात नोंदवलेले आहेत. या पुस्तकातील एका विभागात भारतातील १९७५ ची आणीबाणी आणि नाझी जर्मनीतील १९३३ च्या घटनांमधील साम्यस्थळांवर चर्चा केली आहे.
सरकारमध्ये मंत्री आणि गृहमंत्री म्हणून जबाबदारी सांभाळली.
मोदींनी अडवाणी यांचे वर्णन एक प्रभावशाली विरोधी पक्षनेते आणि कुशल प्रशासक असे केले. १९७७ मध्ये जनता सरकार स्थापन झाल्यानंतर ते माहिती आणि प्रसारण मंत्री झाले. नंतर त्यांनी उपपंतप्रधान आणि गृहमंत्री यांसारखी महत्त्वाची पदे भूषवली. देशाची सुरक्षा व्यवस्था मजबूत करण्यासाठी आणि सुरक्षा दलांच्या हितासाठी त्यांनी केलेल्या कार्याची पंतप्रधानांनी नोंद घेतली. दहशतवादाविरोधातील त्यांच्या कठोर भूमिकेचाही उल्लेख करण्यात आला.
सोमनाथ ते अयोध्या रथयात्रेला एक महत्त्वाचा थांबा म्हणून घोषित करण्यात आले.
आपल्या लेखात, पंतप्रधानांनी सोमनाथ ते अयोध्या रथयात्रेला अडवाणींच्या राजकीय कारकिर्दीतील एक महत्त्वाचा अध्याय म्हटले आहे. ते म्हणाले की, या यात्रेच्या नियोजनापासून ते प्रत्यक्ष अंमलबजावणीपर्यंत सहभागी होण्याची संधी त्यांना मिळाली होती. मोदींनी यात्रेच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात सोमनाथमध्ये उपस्थित असल्याच्या आठवणी सांगितल्या आणि या प्रदीर्घ प्रवासादरम्यान अडवाणींनी दाखवलेल्या वचनबद्धतेची व सहनशक्तीची प्रशंसा केली.
बिहारमध्ये अटकसत्र आणि राम मंदिर आंदोलनाचा उल्लेख
मोदींनी बिहारमधील रथयात्रेदरम्यान अडवाणींच्या अटकेच्या वेळच्या घटनांचीही आठवण करून दिली. त्यांनी नमूद केले की, यामुळे भाजपने गुजरातमधील तत्कालीन चिमनभाई पटेल सरकारचा पाठिंबा काढून घेतला होता. पंतप्रधानांनी नमूद केले की, राम मंदिर आंदोलनादरम्यान पक्षाच्या अनेक नेत्यांनी आणि कार्यकर्त्यांनी मंदिर बांधण्याची शपथ घेतली होती. अनेक वर्षांनंतर, अयोध्येत भगवान श्रीरामांच्या भव्य मंदिराचे बांधकाम हे या दीर्घ राजकीय आणि सामाजिक प्रक्रियेचे एक महत्त्वपूर्ण फलित होते.
साधेपणा आणि वाचनाची आवड यांचाही उल्लेख करण्यात आला.
पंतप्रधानांनी अडवाणींच्या साध्या स्वभावाची आणि सामान्य कार्यकर्त्याप्रमाणे काम करण्याच्या त्यांच्या प्रवृत्तीची प्रशंसा केली. त्यांनी जुनागढमध्ये एक महिनाभर कार्यकर्ता म्हणून केलेल्या वास्तव्याचे आणि विधानसभा निवडणुकीच्या तयारीतील त्यांच्या सहभागाचे उदाहरण दिले. मोदी म्हणाले की, अडवाणींना वर्तमानपत्रे वाचणे, इतिहास, चित्रपट आणि नाट्यकला यांमध्ये विशेष रुची होती. त्यांच्या 'माय कंट्री, माय लाईफ' या पुस्तकातून इतिहासाविषयीची त्यांची समज आणि अनुभव दिसून येतात.
सिंधी संस्कृतीशी नाते आणि कमला अडवाणी यांचे स्मरण
मोदींनी अडवाणींच्या सिंधी संस्कृतीशी असलेल्या संबंधाचा आणि लेहजवळ सिंधू दर्शन पूजा लोकप्रिय करण्याच्या त्यांच्या पुढाकाराचाही उल्लेख केला. त्यांनी आठवण करून दिली की, ते स्वतः अडवाणी आणि जॉर्ज फर्नांडिस यांच्यासोबत अशाच एका कार्यक्रमाला उपस्थित होते. पंतप्रधानांनी अडवाणींच्या पत्नी कमला अडवाणी यांचेही स्मरण केले आणि सांगितले की, त्या त्यांच्या सार्वजनिक जीवनात नेहमीच शक्ती आणि समर्थनाचा स्रोत राहिल्या होत्या.
तुम्हाला भारतरत्न आणि उत्तम आरोग्याच्या हार्दिक शुभेच्छा.
लेखाचा समारोप करताना पंतप्रधानांनी नमूद केले की, कराचीमध्ये वाढलेल्या अडवाणींनी आपल्या आयुष्याची दिशा काय असेल याची कदाचित कधी कल्पनाही केली नसेल. २०२४ मध्ये अडवाणींना देण्यात आलेला भारतरत्न पुरस्कार हा त्यांच्या योगदानाबद्दल राष्ट्राने व्यक्त केलेल्या कृतज्ञतेचे प्रतीक असल्याचे वर्णन त्यांनी केले. मोदींनी त्यांना उत्तम आरोग्यासाठी आणि सतत प्रेरणा मिळत राहण्यासाठी शुभेच्छा दिल्या.
