मध्य प्रदेशात दारूच्या सेवनाने होणारे मृत्यू पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत. देवास जिल्ह्यातील दोन गावांमध्ये २० दिवसांच्या आत १३ जणांच्या मृत्यूमुळे खळबळ उडाली आहे. मृतांच्या कुटुंबीयांनी आरोप केला आहे की, त्यांच्या प्रियजनांचा मृत्यू दारूच्या सेवनाने झाला आहे. काहींनी तर आपली दृष्टीही गमावली आहे. दरम्यान, जिल्हा प्रशासनाने विषारी दारूमुळे मृत्यू होण्याची शक्यता फेटाळून लावली असून, मृत्यूमागे इतर विविध कारणे असल्याचे म्हटले आहे. प्रकरणाचे गांभीर्य लक्षात घेता, उच्चस्तरीय चौकशीचे आदेश देण्यात आले आहेत.
देवासच्या दोन गावांमध्ये १३ जणांचा मृत्यू झाला.
ही घटना देवास जिल्ह्यातील चंदना आणि बिनजना गावांमध्ये घडली. मिळालेल्या माहितीनुसार, २७ सप्टेंबर ते १६ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत दोन्ही गावांमध्ये १३ जणांचा मृत्यू झाला. यामध्ये चंदना गावातील नऊ आणि शेजारच्या बिनजना गावातील चार जणांचा समावेश आहे. मृतांपैकी बहुतेक जण मजूर असल्याचे मानले जाते.
मृतांच्या कुटुंबीयांचा दावा आहे की, त्यांच्यापैकी १० जणांचा मृत्यू दारू प्यायल्यामुळे झाला. तथापि, मृत्यूचे कारण दारू होती की दुसरे काही कारण होते, हे तपासानंतरच निश्चितपणे कळेल.
कुटुंबाचा दावा – आधी दृष्टी गेली, मग मृत्यू.
मृतांच्या नातेवाईकांनी सांगितले की, दारू प्यायल्यानंतर काही पीडितांची प्रकृती अचानक खालावली. त्यांना उलट्या होणे, चक्कर येणे आणि दृष्टीस त्रास होणे अशा तक्रारी होत्या. काहींच्या तोंडातून फेसही येत असल्याचे आढळून आले.
चंदना गावातील फूल सिंग यांच्या म्हणण्यानुसार, दारू प्यायल्यानंतर त्यांची दृष्टी गेली. वेळेवर रुग्णालयात दाखल झाल्यामुळे ते वाचले, पण त्यांना अजूनही दृष्टीची समस्या आहे. त्यांनी सांगितले की, त्यांचा ३२ वर्षीय मुलगा किशोर हा देखील दारू प्यायल्यानंतर आजारी पडला आणि रुग्णालयात नेत असताना वाटेतच त्याचा मृत्यू झाला. त्याच वेळी त्यांचा मोठा भाऊ बल्लू सिंग याचाही मृत्यू झाला.
कुटुंबीयांच्या या दाव्यांनंतर गावांमधील दारूच्या गुणवत्तेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होत आहे.
चार मित्रांनी एकत्र दारू प्यायली, त्या चौघांचाही दुसऱ्या दिवशी मृत्यू झाला.
गावकऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, दीपक रावत (२८), जितेंद्र (३५), ओमप्रकाश (३५) आणि भीमा (५५) यांनी १५ ऑक्टोबर रोजी चंदना गावात एकत्र दारू प्यायली होती. मिळालेल्या माहितीनुसार, दुसऱ्या दिवशी त्या चौघांचा मृत्यू झाला.
मिळालेल्या माहितीनुसार, दारू प्यायल्यानंतर कैलाश प्रजापत (२८) आणि संजय (२५) यांची प्रकृती बिघडली. दोघांवर इंदूरमधील रुग्णालयांमध्ये उपचार सुरू होते. संजयच्या कुटुंबीयांनी सांगितले की, त्याच्या दृष्टीवर परिणाम झाला होता आणि त्याला आयसीयूमध्ये दाखल करावे लागले.
या घटनांनंतर, गावकऱ्यांनी दारूची विक्री आणि तिच्या गुणवत्तेची चौकशी करण्याची मागणी केली आहे.
दारू विक्रीच्या 'डायरी पद्धती'वरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित करण्यात आले.
गावकऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, चंदना गावातील काही लोक दारू खरेदी करण्यासाठी स्थानिक विक्रेत्यांवर अवलंबून होते. मृतांच्या कुटुंबीयांनी विंदू जयस्वाल आणि विष्णू जयस्वाल यांच्याकडून दारू खरेदी केल्याचे सांगितले आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, दोघेही फरार आहेत. तथापि, या आरोपांची स्वतंत्र पुष्टी आणि पोलिसांकडून अधिकृत कारवाई होणे आवश्यक आहे.
गावकऱ्यांनी दारू विक्रीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कथित 'डायरी पद्धती'चाही उल्लेख केला. या पद्धतीमध्ये दारू विक्रीची नोंद एका डायरीत केली जाते. ही दारू कुठून आणली गेली आणि कोणामार्फत विकली गेली, हा आता तपासाचा विषय आहे.
प्रशासनाने हा मृत्यू विषारी दारूमुळे झाल्याचे नाकारले.
देवास जिल्हा प्रशासनाने विषारी दारूमुळे मृत्यू झाल्याचे दावे दिशाभूल करणारे असल्याचे सांगत फेटाळून लावले आहेत. अधिकाऱ्यांच्या मते, चंदना गावातील मृत्यूची इतर कारणेही समोर आली आहेत, ज्यात सर्वसाधारण आजार, वृद्धावस्था, मेंदूतील रक्तस्राव आणि अति मद्यपान यांचा समावेश आहे.
उत्पादन शुल्क विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी असेही सांगितले की, अल्कोहोलच्या चाचणीत विषारी पदार्थांचे अस्तित्व आढळले नाही. उत्पादन शुल्क आयुक्त दीपक सक्सेना यांच्या म्हणण्यानुसार, अति मद्यपानामुळे अनेक अवयव निकामी झाल्याचे शवविच्छेदन अहवालात उघड झाले आहे. त्यांनी पुढे सांगितले की, कोणत्याही नवीन निष्कर्षांची चौकशी केली जाईल.
अशाप्रकारे, एकीकडे कुटुंबीयांचा दावा आहे की दारू प्यायल्यामुळे मृत्यू आणि दृष्टी जाणे घडले, तर दुसरीकडे प्रशासन विषारी दारूमुळे मृत्यू झाल्याची पुष्टी करत नाही.
आता उच्चस्तरीय चौकशी करण्यात येईल आणि १५ दिवसांच्या आत अहवाल सादर केला जाईल.
हे प्रकरण गंभीर घेत, उज्जैन विभागीय आयुक्त आशिष सिंह यांनी उच्चस्तरीय चौकशीचे आदेश दिले आहेत. या चौकशीसाठी पाच अधिकाऱ्यांचे एक पथक तयार करण्यात आले असून, त्याचे नेतृत्व उज्जैनचे अतिरिक्त जिल्हाधिकारी प्रथम कौशिक करतील.
या पथकामध्ये मंदसौर जिल्ह्याचे अतिरिक्त पोलीस अधीक्षक राम स्नेही मिश्रा, रतलामचे एसडीओपी, उज्जैन विभागाचे उत्पादन शुल्क उपआयुक्त आणि सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंब कल्याण विभागाचे प्रादेशिक संचालक यांचा समावेश आहे.
तपास पथक मृत्यूची कारणे आणि त्यासंबंधित सर्व बाबींची चौकशी करून १५ दिवसांच्या आत एक वस्तुनिष्ठ अहवाल सादर करेल. या तपासाद्वारे मृत्यूची परिस्थिती स्पष्ट करण्याचा आणि त्यात मद्यपानाची भूमिका होती का, हे तपासण्याचा प्रयत्न केला जाईल.
तीन महिन्यांत दारूशी संबंधित तिसरी मोठी घटना.
गेल्या तीन महिन्यांत मध्य प्रदेशातील दारूशी संबंधित ही तिसरी मोठी घटना असल्याचे म्हटले जात आहे.
ऑगस्ट : गुजरातच्या भावनगरमध्ये विषारी दारूमुळे १३ जणांचा मृत्यू झाल्याची घटना समोर आली आहे. तपासात मध्य प्रदेशशी संबंधित एका कथित पुरवठा साखळीचा खुलासा झाला आहे.
सप्टेंबर: सागर जिल्ह्यातील बांदा आणि शाहगड परिसरात भेसळयुक्त दारू प्यायल्याने अनेक लोकांचा मृत्यू झाला. भेसळयुक्त दारूचा पुरवठा आणि विक्री करणाऱ्यांवर पोलिसांनी कारवाई केली.
ऑक्टोबर: देवास जिल्ह्यातील चंदना आणि बिनजना गावांमध्ये १३ मृत्यूंची नोंद झाली आहे. तथापि, हे मृत्यू भेसळयुक्त दारूमुळे झाले असल्याची कोणतीही अधिकृत पुष्टी झालेली नाही.
सातत्याने उघडकीस येत असलेल्या या घटनांमुळे दारूची गुणवत्ता तपासणी, अवैध विक्री प्रतिबंध आणि संबंधित विभागांच्या देखरेख प्रणालीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
सध्या तरी, देवास प्रकरणातील मृत्यूंचे खरे कारण उच्चस्तरीय तपासानंतरच स्पष्ट होईल. कुटुंबीयांचे आरोप, प्रशासनाचे दावे आणि वैद्यकीय अहवालातील निष्कर्ष यांची तपासणी केल्यानंतरच या मृत्यूंमध्ये दारूची भूमिका काय होती आणि कोणत्याही स्तरावर निष्काळजीपणा झाला असल्यास, त्यासाठी जबाबदार कोण आहे, हे निश्चित करणे शक्य होईल.
