नवी दिल्ली. पश्चिम आशियातील सध्याच्या तणावाचा परिणाम आता खतांच्या पुरवठ्यावर होत आहे. भारताचा शेजारी देश असलेल्या बांगलादेशमध्ये डीएपी (डायअमोनियम फॉस्फेट) खताचे संकट अधिकच गडद होत आहे. देशातील एकमेव डीएपी खत कारखाना जवळपास चार महिन्यांपासून बंद आहे. फॉस्फोरिक ॲसिडची कमतरता आणि आयातीसाठी सरकारी मंजुरी मिळण्यास होणाऱ्या विलंबामुळे उत्पादन थांबले आहे.
कच्चा माल खरेदीसाठी ८०० कोटी रुपयांचा प्रस्ताव
चट्टोग्राम जिल्ह्यातील अनवरा उपझिला येथे असलेल्या डीएपी फर्टिलायझर कंपनी लिमिटेडने (DAPFCL) २८ जून रोजी उत्पादन थांबवले. यानंतर, बांगलादेश केमिकल इंडस्ट्रीज कॉर्पोरेशनने (BCIC) तीन टप्प्यांत ६०,००० टन फॉस्फोरिक ॲसिड खरेदी करण्यासाठी निविदा जारी केल्या. तथापि, या खरेदी प्रस्तावाला अद्याप सरकारी मंजुरी मिळालेली नाही.
बांगलादेशी माध्यमांच्या वृत्तानुसार, या कच्च्या मालाच्या खरेदीसाठी अंदाजे ६४.८ दशलक्ष डॉलर्स किंवा सुमारे ८ अब्ज बांगलादेशी टाका खर्च येईल. प्रत्येक खेपमध्ये २०,००० टन फॉस्फोरिक ॲसिड असेल.
फॉस्फोरिक ऍसिडच्या किमती वाढल्या आहेत.
अधिकाऱ्यांच्या मते, पश्चिम आशियातील तणावामुळे मार्च महिन्यापासून फॉस्फोरिक ॲसिडच्या किमती वाढल्या आहेत. बांगलादेशने वर्षाच्या सुरुवातीला ते सुमारे ७५० डॉलर प्रति टन दराने खरेदी केले होते, तर सध्याच्या निविदेतील सर्वात कमी बोली १,०७१.९० डॉलर ते १,०८७ डॉलर प्रति टन दरम्यान होती.
एक लाख टन उत्पादनाचे लक्ष्य प्रभावित झाले.
डीएपीएफसीएलचे व्यवस्थापकीय संचालक मैनुल हक यांच्या म्हणण्यानुसार, कारखान्याने चालू आर्थिक वर्षात सुमारे १,००,००० टन खत उत्पादन करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले होते. मात्र, गेल्या चार महिन्यांपासून उत्पादन पूर्णपणे थांबले आहे.
कारखान्याला अमोनिया काफ्को आणि चट्टोग्राम युरिया फर्टिलायझर कंपनी लिमिटेडकडून मिळतो, तर फॉस्फोरिक ॲसिड आयात करावे लागते. हा कच्चा माल मिळवण्यासाठी बीसीआयसीने उद्योग मंत्रालयामार्फत सरकारकडे एक प्रस्ताव सादर केला आहे.
उत्पादन सुरू करायला दोन महिने लागतील.
कारखान्याच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, एप्रिल आणि मे महिन्यात गॅसच्या तुटवड्यामुळे उत्पादनावरही परिणाम झाला होता. मात्र, सध्याचे संकट प्रामुख्याने फॉस्फोरिक ॲसिडच्या तुटवड्यामुळे आहे. आयातीला मंजुरी मिळाल्यानंतरही, कारखान्यात उत्पादन पुन्हा सुरू होण्यासाठी दीड ते दोन महिन्यांचा कालावधी लागू शकतो.
कारखान्याच्या दोन्ही उत्पादन युनिटची एकूण क्षमता दररोज ८०० टन आहे, तर सामान्यतः येथे दररोज सुमारे ५०० टन डीएपी खताचे उत्पादन होते.
बांगलादेश आयातीवर अवलंबून आहे
बांगलादेशची डीएपी खताची वार्षिक मागणी सुमारे १.५०७ दशलक्ष टन आहे. बीसीआयसी आणि कृषी मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, आपली गरज भागवण्यासाठी देश सुमारे १.४ दशलक्ष टन डीएपी खत आयात करतो.
अशा परिस्थितीत, देशांतर्गत उत्पादन दीर्घकाळ बंद राहिल्याने खतांच्या पुरवठ्यावर दबाव वाढू शकतो. याचा परिणाम कृषी क्षेत्रावर आणि शेतकऱ्यांसाठी खतांच्या उपलब्धतेवर होण्याची शक्यता आहे.
