अभ्यासातून समोर आले आहे की वैमानिक उड्डाणादरम्यान झोपतात.
युरोपियन कॉकपिट असोसिएशनच्या (ECA) एका अहवालानुसार, सर्वेक्षण केलेल्या ७,२०० वैमानिकांपैकी ७६.८ टक्के वैमानिकांनी मागील चार आठवड्यांत किमान एकदा विमान चालवताना नियंत्रण कक्षात झोप लागल्याचे सांगितले. ही आकडेवारी वैमानिकांचा थकवा आणि विमानचालन सुरक्षेबद्दल प्रश्न निर्माण करते. तथापि, हे निष्कर्ष सर्वेक्षण केलेल्या वैमानिकांच्या प्रतिसादांवर आधारित आहेत आणि ते सर्वच वैमानिकांच्या परिस्थितीचे प्रतिनिधित्व करतात असे नाही.
मायक्रोस्लीप म्हणजे काय?
मायक्रोस्लीप ही एक अनैच्छिक झोप आहे जी काही सेकंदांसाठी येते, परंतु ती नेहमीच लगेच लक्षात येत नाही. या काळात, व्यक्ती जागी असल्याचे दिसू शकते, परंतु तिचे लक्ष आणि माहितीवर प्रक्रिया करण्याची क्षमता तात्पुरती कमी झालेली असू शकते. वाहन चालवणे किंवा विमान चालवणे यांसारख्या कामांमध्ये या स्थितीमुळे सुरक्षिततेचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
विश्रांतीचा अभाव आणि सततचा थकवा
अहवालात असे आढळून आले की, ३८.८ टक्के वैमानिकांनी अनेकदा किंवा नेहमीच पुरेशी विश्रांती मिळत नसल्याचे सांगितले. सततचा थकवा आणि झोपेच्या कमतरतेमुळे सतर्कतेवर परिणाम होऊ शकतो. सर्वेक्षण केलेल्या वैमानिकांपैकी केवळ ३७.२ टक्के वैमानिकांनी आपल्याला अस्वस्थ किंवा थकल्यासारखे वाटते असे सांगितले, तर २४.२ टक्के वैमानिकांनी तसे वाटत नसल्याचे सांगितले. काहींनी शिस्तभंगाच्या कारवाईची किंवा व्यवस्थापनाच्या नाराजीची भीती हे कारण सांगितले.
कर्तव्याचा कालावधी वाढवण्याबाबतही चिंता व्यक्त केली जात आहे.
या अभ्यासाने कमांडरच्या विवेकाधिकाराच्या वापराविषयीही प्रश्न उपस्थित केले आहेत. सर्वेक्षणातील ३८.३ टक्के प्रतिसादकांनी गेल्या महिन्यात किमान एकदा या तरतुदीचा वापर केल्याचे सांगितले, तर १५.२ टक्क्यांनी दोन किंवा अधिक वेळा वापर केल्याचे सांगितले. जवळपास ६९.१ टक्के वैमानिकांनी अशी चिंता व्यक्त केली की, कर्तव्याचे तास वाढवण्यास नकार दिल्यास त्याचे नकारात्मक परिणाम होऊ शकतात. ही तरतूद विमानाच्या प्रभारी वैमानिकाला विशिष्ट परिस्थितीत नियोजित कर्तव्य कालावधी वाढवण्याची किंवा विश्रांतीची वेळ कमी करण्याची परवानगी देते.
विमानचालन सुरक्षा संस्थेने गांभीर्य व्यक्त केले.
युरोपियन युनियन एव्हिएशन सेफ्टी एजन्सीने (EASA) सांगितले की ते हे निष्कर्ष गांभीर्याने घेत आहेत. त्यांनी विमान कंपन्यांना थकव्याचे धोके ओळखण्याचे, कार्यप्रणालीविषयक उपाययोजना लागू करण्याचे आणि अशी सुरक्षा संस्कृती जोपासण्याचे आवाहन केले आहे, जिथे कर्मचारी कोणत्याही प्रतिकूल परिणामांच्या भीतीशिवाय आपल्या समस्या कळवू शकतील.
अशा घटना यापूर्वीही घडल्या आहेत.
या अहवालात २०२२ मधील इथिओपियन एअरलाइन्सच्या एका घटनेचाही उल्लेख आहे, ज्यात बोईंग ७३७ विमानाचे दोन्ही वैमानिक उड्डाणादरम्यान कथितरित्या झोपी गेल्याने विमानाचे नियोजित लँडिंग चुकले. विमानचालन विश्लेषक ॲलेक्स मचेरास यांनी वैमानिकांचा थकवा ही एक गंभीर चिंतेची बाब असल्याचे म्हटले आहे.
वैमानिकांच्या कमतरतेमुळे आव्हान वाढू शकते.
विमान वाहतूक उद्योगात वैमानिकांची उपलब्धता आणि भरती याबद्दल चिंता व्यक्त केली जात असतानाच हा अहवाल समोर आला आहे. वैमानिकांची कमतरता आणि कामाचा ताण या पार्श्वभूमीवर, विमान कंपन्यांसाठी पुरेशी विश्रांती सुनिश्चित करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. तज्ञांच्या मते, विमान सुरक्षा राखण्यासाठी कर्मचाऱ्यांच्या थकव्यावर लक्ष ठेवणे, पुरेशी विश्रांती आणि समस्यांची वेळेवर माहिती देणे आवश्यक आहे.
