Home राज्य क्राउड, मैनेजमेंट, मॉडल, बना, गुजरात, उधना, रेलवे, स्टेशन: गुजरातचे उधना रेल्वे स्टेशन...

क्राउड, मैनेजमेंट, मॉडल, बना, गुजरात, उधना, रेलवे, स्टेशन: गुजरातचे उधना रेल्वे स्टेशन गर्दी व्यवस्थापनाचा एक आदर्श बनले आहे.

उधना (गुजरात) रेल्वे स्थानकाने १५ दिवसांत ७ लाख प्रवाशांच्या प्रस्थानाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी एक व्यापक मॉडेल लागू केले आहे.

उधना (गुजरात) रेल्वे स्थानकाने १५ दिवसांत एकूण ७,००,००० प्रवाशांच्या प्रवासाची सोय करण्यासाठी एक सर्वसमावेशक गर्दी व्यवस्थापन मॉडेल लागू केले आहे. दररोज सरासरी ४६,००० प्रवासी प्रवास करतात, गर्दीच्या दिवसांमध्ये हा आकडा ६०,००० पर्यंत पोहोचतो आणि नंतर किमान ३०,००० पर्यंत खाली येतो. या आकडेवारीवर उपाययोजना करण्यासाठी आणि सुरक्षितता, सोय, माहितीचा प्रवाह, कार्यान्वयन कार्यक्षमता आणि पर्यावरणीय शाश्वतता ही पाच प्रमुख उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी हे मॉडेल तयार करण्यात आले आहे.

सुरक्षिततेला प्राधान्य देणे आणि अपघात, दंगे, घबराट किंवा इतर आपत्कालीन परिस्थितींचा धोका ०.५% पेक्षा कमी ठेवणे हे मुख्य उद्दिष्ट आहे, त्याचबरोबर या सुविधेने सरासरी प्रतीक्षा वेळ ५ मिनिटांपेक्षा कमी ठेवण्याचे मानक निश्चित केले आहे. १००% माहितीचा प्रवाह सुनिश्चित करण्यासाठी डिजिटल डिस्प्ले आणि ANYQ अलर्ट पूर्णपणे सक्रिय केले आहेत, आणि प्लॅटफॉर्मचा टर्नअराउंड वेळ १२ मिनिटांपेक्षा कमी ठेवण्यासाठी व प्रति प्रवासी कचरा निर्मिती १० किलोपेक्षा कमी ठेवण्यासाठी स्पष्ट मानके निश्चित केली आहेत.

डेटा-आधारित मूलभूत सांख्यिकी आणि विद्यमान पायाभूत सुविधा

डेटा-आधारित विश्लेषणानुसार, १५ दिवसांत येथून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांची एकूण संख्या ७,००,००० आहे. ऑक्टोबर-नोव्हेंबरच्या सर्वाधिक गर्दीच्या आठवड्यात, प्रामुख्याने शालेय सुट्ट्या आणि सणासुदीच्या दिवसांमुळे प्रवाशांच्या संख्येत २०% वाढ दिसून आली. स्थानकावर एकूण ६ फलाट आहेत, ज्यात २ मुख्य आणि ४ बाजूचे फलाट समाविष्ट आहेत. सध्या १२ तिकीट काउंटर (८ सामान्य + ४ एसी/आयसीसी) आणि ४ सुरक्षा चौक्या आहेत. स्थानकात २४×७ रेकॉर्डिंग आणि एआय-ॲनालिटिक्ससह ८० एचडी सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवलेले आहेत, तर मुख्य लिफ्ट, फलाट आणि बाहेर पडण्याच्या मार्गांवर ६ डिजिटल फलक आहेत.

कायमस्वरूपी कर्मचाऱ्यांची एकूण संख्या १२० आहे, जे २४×७ शिफ्टमध्ये विविध प्लॅटफॉर्म, सुरक्षा आणि ऑपरेशन्सची कामे सांभाळतात. याव्यतिरिक्त, गर्दीच्या दिवसांमध्ये ८० तात्पुरते कामगार तैनात केले जातात. हे तात्पुरते कामगार सुरक्षा, ऑपरेशन्स, तिकीट काउंटर, फ्लोअर मॅनेजमेंट, स्वच्छता, वैद्यकीय आणि पॉप-अप स्टॉल्स यांसारख्या विविध भूमिका पार पाडतात आणि या सर्वांना दोन दिवसांच्या सघन प्रशिक्षण प्रक्रियेतून जाणे आवश्यक आहे.

मुख्य घटक आणि उपाय

गर्दी व्यवस्थापन मॉडेलचा एक प्रमुख घटक म्हणून प्रवाह रचनेला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. दोन मुख्य प्रवेशद्वारांवर आणि दोन पर्यायी पादचारी गेट्सवर स्वयंचलित बायो-मेट्रिक टर्नस्टाईल्स आणि क्यूआर-कोड तिकीट रीडर्स बसवण्यात आले आहेत, ज्यामुळे प्रति तास ८,००० प्रवाशांची क्षमता निर्माण होते आणि रांगेची वाढ १५% पेक्षा कमी राहते. स्टेशनबाहेरील दोन १५० मी × ३० मी आकाराच्या तंबूयुक्त सेवा क्षेत्रांमध्ये स्मार्ट बेंच (सनशेड, वाय-फाय, डिजिटल डिस्प्ले) बसवण्यात आले आहेत, ज्यामुळे गर्दीची घनता २ व्यक्ती/मी² पेक्षा कमी राहते. तिकीट काउंटर्सना १२ विद्यमान काउंटर्स आणि ८ तात्पुरत्या कोड-आधारित काउंटर उपकरणांनी पूरक बनवण्यात आले आहे, ज्यापैकी प्रत्येकामध्ये रांग व्यवस्थापन सॉफ्टवेअरद्वारे टोकन निर्मिती आणि स्क्रीन डिस्प्लेची सोय आहे, ज्यामुळे सरासरी टोकन वेळ २ मिनिटांपेक्षा कमी होतो. प्रत्येक प्लॅटफॉर्मवर एकमार्गी हलवता येणारे पूल आणि दोन बोर्डिंग गेट्स (CBRs) बसवण्यात आले आहेत, ज्यामुळे प्लॅटफॉर्मवरील उपस्थिती ७०% पेक्षा कमी राहते. बाहेर पडण्याचे मार्ग दुहेरी-स्तरीय लूप (रस्त्याची पातळी + पदपथ) वापरून विस्तारित करण्यात आले आहेत आणि दर ५ मिनिटांच्या अंतराने इलेक्ट्रिक शटल बस सुरू करण्यात आल्या आहेत, ज्यामुळे बाहेर पडण्याचा वेळ ८ मिनिटांपेक्षा कमी झाला आहे.

तांत्रिक सहाय्याअंतर्गत, दोन आठवड्यांत सीसीटीव्ही + एआय ॲनालिटिक्स प्रणाली स्थापित करण्यात आली आणि एका आठवड्यात कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण देण्यात आले, ज्यामुळे गर्दीची संख्या, हालचालींचे क्रम आणि असामान्य हालचाली (अपघात/अडथळे) यांचे रिअल-टाइम निरीक्षण करणे शक्य झाले. रिअल-टाइम डॅशबोर्ड तयार करण्यासाठी प्लॅटफॉर्म आणि प्रतीक्षा क्षेत्रांवर आयओटी सेन्सर्स (पादचारी घनता सेन्सर्स) स्थापित करण्यात आले, ज्यासाठी एक आठवड्याचा अंमलबजावणी कालावधी लागला. मोबाइल ॲप/यूएसएसडी द्वारे तिकीट बुकिंग, थेट प्लॅटफॉर्म माहिती आणि गर्दीची माहिती (स्मार्ट नोटिफिकेशन्स) तीन आठवड्यांत विकसित करण्यात आली, तर विद्यमान डिजिटल साइनेज एका आठवड्यात ६-इंच एलईडी आणि १२-इंच ओएलईडी स्क्रीनसह अद्ययावत करण्यात आले. १० दिवसांच्या कालावधीत दोन गेट्सवर प्रायोगिक टप्प्यात आरएफआईडी/एनएफसी पेमेंट टॅगची चाचणी घेण्यात आली, ज्यामुळे स्पर्शविरहित प्रवेश आणि निर्गमन शक्य झाले.

मानव संसाधन योजनेत तीन शिफ्टमध्ये (प्रत्येकी ८ तास) तैनात असलेल्या सुरक्षा कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे, ज्यात ४० कायमस्वरूपी आणि ३० तात्पुरते कर्मचारी आहेत. हे कर्मचारी प्रवेश तपासणी, कॅमेरा देखरेख आणि आपत्कालीन प्रतिसाद हाताळतात. संचालन/नियंत्रण संघात दोन शिफ्टमध्ये (प्रत्येकी १२ तास) २० कायमस्वरूपी आणि १० तात्पुरते सदस्य आहेत, जे प्लॅटफॉर्म वाटप, एटीसी (ATC) आणि रांग व्यवस्थापन सांभाळतात. तिकीट काउंटरवर, १२ कायमस्वरूपी आणि ८ तात्पुरते कर्मचारी तीन शिफ्टमध्ये तिकीट विक्री, परतावा आणि माहिती हाताळण्यासाठी काम करतात. फ्लोअर मॅनेजरची संख्या १५ आहे, जे रांगांवर लक्ष ठेवतात आणि प्रत्यक्ष वेळेत (रिअल-टाइम) कामांचे वाटप करतात. स्वच्छता आणि सहाय्यक कर्मचारी, ज्यात दोन शिफ्टमध्ये २५ सदस्य आहेत, कचरा व्यवस्थापन, पाण्याची स्वच्छता आणि स्टेशनची स्वच्छता सुनिश्चित करतात, तर पाच सदस्यांचा वैद्यकीय/ईएमएस (EMS) संघ प्रथमोपचार आणि रुग्णवाहिका समन्वयासाठी २४×७ उपलब्ध असतो. याव्यतिरिक्त, दोन शिफ्टमध्ये १० पॉप-अप स्टॉल कर्मचारी पाणी, अल्पोपहार, मोबाईल चार्जिंग आणि माहिती किऑस्क पुरवतात. सर्व तात्पुरत्या कर्मचाऱ्यांना दोन दिवसांचे अनिवार्य सघन प्रशिक्षण (सुरक्षा प्रोटोकॉल, गर्दी व्यवस्थापन आणि एटीसीचा वापर) घ्यावे लागते.

आपत्कालीन प्रोटोकॉलमध्ये विविध परिस्थितींसाठी स्पष्ट प्राथमिक कृती, जबाबदार संस्था आणि कालमर्यादा नमूद केलेल्या आहेत. उदाहरणार्थ, सदोष ट्रेनला विलंब झाल्यास, एटीसीद्वारे (ATC) तात्काळ सूचना जारी केली जाते, ज्यामुळे ऑपरेशन कंट्रोल टीमला परिस्थितीचे मूल्यांकन करण्यासाठी आणि योग्य कारवाई करण्यासाठी वेळ मिळतो. आग, वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थिती आणि सुरक्षा उल्लंघने यांसारख्या इतर संभाव्य आपत्कालीन परिस्थितींसाठीही अशाच प्रकारच्या प्राथमिक कृती, जबाबदार संस्था आणि प्रतिसाद वेळ परिभाषित केल्या आहेत, जेणेकरून एकूण धोका ≤०.५% ठेवण्याचे लक्ष्य कायम राखता येईल.

उधना (गुजरात) रेल्वे स्थानकाने १५ दिवसांत ७ लाख प्रवाशांच्या प्रस्थानाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी एक व्यापक मॉडेल लागू केले आहे.

उधना (गुजरात) रेल्वे स्थानकाने १५ दिवसांत एकूण ७,००,००० प्रवाशांच्या प्रवासाची सोय करण्यासाठी एक सर्वसमावेशक गर्दी व्यवस्थापन मॉडेल लागू केले आहे. दररोज सरासरी ४६,००० प्रवासी प्रवास करतात, गर्दीच्या दिवसांमध्ये हा आकडा ६०,००० पर्यंत पोहोचतो आणि नंतर किमान ३०,००० पर्यंत खाली येतो. या आकडेवारीवर उपाययोजना करण्यासाठी आणि सुरक्षितता, सोय, माहितीचा प्रवाह, कार्यान्वयन कार्यक्षमता आणि पर्यावरणीय शाश्वतता ही पाच प्रमुख उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी हे मॉडेल तयार करण्यात आले आहे.

सुरक्षिततेला प्राधान्य देणे आणि अपघात, दंगे, घबराट किंवा इतर आपत्कालीन परिस्थितींचा धोका ०.५% पेक्षा कमी ठेवणे हे मुख्य उद्दिष्ट आहे, त्याचबरोबर या सुविधेने सरासरी प्रतीक्षा वेळ ५ मिनिटांपेक्षा कमी ठेवण्याचे मानक निश्चित केले आहे. १००% माहितीचा प्रवाह सुनिश्चित करण्यासाठी डिजिटल डिस्प्ले आणि ANYQ अलर्ट पूर्णपणे सक्रिय केले आहेत, आणि प्लॅटफॉर्मचा टर्नअराउंड वेळ १२ मिनिटांपेक्षा कमी ठेवण्यासाठी व प्रति प्रवासी कचरा निर्मिती १० किलोपेक्षा कमी ठेवण्यासाठी स्पष्ट मानके निश्चित केली आहेत.

डेटा-आधारित मूलभूत सांख्यिकी आणि विद्यमान पायाभूत सुविधा

डेटा-आधारित विश्लेषणानुसार, १५ दिवसांत येथून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांची एकूण संख्या ७,००,००० आहे. ऑक्टोबर-नोव्हेंबरच्या सर्वाधिक गर्दीच्या आठवड्यात, प्रामुख्याने शालेय सुट्ट्या आणि सणासुदीच्या दिवसांमुळे प्रवाशांच्या संख्येत २०% वाढ दिसून आली. स्थानकावर एकूण ६ फलाट आहेत, ज्यात २ मुख्य आणि ४ बाजूचे फलाट समाविष्ट आहेत. सध्या १२ तिकीट काउंटर (८ सामान्य + ४ एसी/आयसीसी) आणि ४ सुरक्षा चौक्या आहेत. स्थानकात २४×७ रेकॉर्डिंग आणि एआय-ॲनालिटिक्ससह ८० एचडी सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवलेले आहेत, तर मुख्य लिफ्ट, फलाट आणि बाहेर पडण्याच्या मार्गांवर ६ डिजिटल फलक आहेत.

कायमस्वरूपी कर्मचाऱ्यांची एकूण संख्या १२० आहे, जे २४×७ शिफ्टमध्ये विविध प्लॅटफॉर्म, सुरक्षा आणि ऑपरेशन्सची कामे सांभाळतात. याव्यतिरिक्त, गर्दीच्या दिवसांमध्ये ८० तात्पुरते कामगार तैनात केले जातात. हे तात्पुरते कामगार सुरक्षा, ऑपरेशन्स, तिकीट काउंटर, फ्लोअर मॅनेजमेंट, स्वच्छता, वैद्यकीय आणि पॉप-अप स्टॉल्स यांसारख्या विविध भूमिका पार पाडतात आणि या सर्वांना दोन दिवसांच्या सघन प्रशिक्षण प्रक्रियेतून जाणे आवश्यक आहे.

मुख्य घटक आणि उपाय

गर्दी व्यवस्थापन मॉडेलचा एक प्रमुख घटक म्हणून प्रवाह रचनेला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. दोन मुख्य प्रवेशद्वारांवर आणि दोन पर्यायी पादचारी गेट्सवर स्वयंचलित बायो-मेट्रिक टर्नस्टाईल्स आणि क्यूआर-कोड तिकीट रीडर्स बसवण्यात आले आहेत, ज्यामुळे प्रति तास ८,००० प्रवाशांची क्षमता निर्माण होते आणि रांगेची वाढ १५% पेक्षा कमी राहते. स्टेशनबाहेरील दोन १५० मी × ३० मी आकाराच्या तंबूयुक्त सेवा क्षेत्रांमध्ये स्मार्ट बेंच (सनशेड, वाय-फाय, डिजिटल डिस्प्ले) बसवण्यात आले आहेत, ज्यामुळे गर्दीची घनता २ व्यक्ती/मी² पेक्षा कमी राहते. तिकीट काउंटर्सना १२ विद्यमान काउंटर्स आणि ८ तात्पुरत्या कोड-आधारित काउंटर उपकरणांनी पूरक बनवण्यात आले आहे, ज्यापैकी प्रत्येकामध्ये रांग व्यवस्थापन सॉफ्टवेअरद्वारे टोकन निर्मिती आणि स्क्रीन डिस्प्लेची सोय आहे, ज्यामुळे सरासरी टोकन वेळ २ मिनिटांपेक्षा कमी होतो. प्रत्येक प्लॅटफॉर्मवर एकमार्गी हलवता येणारे पूल आणि दोन बोर्डिंग गेट्स (CBRs) बसवण्यात आले आहेत, ज्यामुळे प्लॅटफॉर्मवरील उपस्थिती ७०% पेक्षा कमी राहते. बाहेर पडण्याचे मार्ग दुहेरी-स्तरीय लूप (रस्त्याची पातळी + पदपथ) वापरून विस्तारित करण्यात आले आहेत आणि दर ५ मिनिटांच्या अंतराने इलेक्ट्रिक शटल बस सुरू करण्यात आल्या आहेत, ज्यामुळे बाहेर पडण्याचा वेळ ८ मिनिटांपेक्षा कमी झाला आहे.

तांत्रिक सहाय्याअंतर्गत, दोन आठवड्यांत सीसीटीव्ही + एआय ॲनालिटिक्स प्रणाली स्थापित करण्यात आली आणि एका आठवड्यात कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण देण्यात आले, ज्यामुळे गर्दीची संख्या, हालचालींचे क्रम आणि असामान्य हालचाली (अपघात/अडथळे) यांचे रिअल-टाइम निरीक्षण करणे शक्य झाले. रिअल-टाइम डॅशबोर्ड तयार करण्यासाठी प्लॅटफॉर्म आणि प्रतीक्षा क्षेत्रांवर आयओटी सेन्सर्स (पादचारी घनता सेन्सर्स) स्थापित करण्यात आले, ज्यासाठी एक आठवड्याचा अंमलबजावणी कालावधी लागला. मोबाइल ॲप/यूएसएसडी द्वारे तिकीट बुकिंग, थेट प्लॅटफॉर्म माहिती आणि गर्दीची माहिती (स्मार्ट नोटिफिकेशन्स) तीन आठवड्यांत विकसित करण्यात आली, तर विद्यमान डिजिटल साइनेज एका आठवड्यात ६-इंच एलईडी आणि १२-इंच ओएलईडी स्क्रीनसह अद्ययावत करण्यात आले. १० दिवसांच्या कालावधीत दोन गेट्सवर प्रायोगिक टप्प्यात आरएफआईडी/एनएफसी पेमेंट टॅगची चाचणी घेण्यात आली, ज्यामुळे स्पर्शविरहित प्रवेश आणि निर्गमन शक्य झाले.

मानव संसाधन योजनेत तीन शिफ्टमध्ये (प्रत्येकी ८ तास) तैनात असलेल्या सुरक्षा कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे, ज्यात ४० कायमस्वरूपी आणि ३० तात्पुरते कर्मचारी आहेत. हे कर्मचारी प्रवेश तपासणी, कॅमेरा देखरेख आणि आपत्कालीन प्रतिसाद हाताळतात. संचालन/नियंत्रण संघात दोन शिफ्टमध्ये (प्रत्येकी १२ तास) २० कायमस्वरूपी आणि १० तात्पुरते सदस्य आहेत, जे प्लॅटफॉर्म वाटप, एटीसी (ATC) आणि रांग व्यवस्थापन सांभाळतात. तिकीट काउंटरवर, १२ कायमस्वरूपी आणि ८ तात्पुरते कर्मचारी तीन शिफ्टमध्ये तिकीट विक्री, परतावा आणि माहिती हाताळण्यासाठी काम करतात. फ्लोअर मॅनेजरची संख्या १५ आहे, जे रांगांवर लक्ष ठेवतात आणि प्रत्यक्ष वेळेत (रिअल-टाइम) कामांचे वाटप करतात. स्वच्छता आणि सहाय्यक कर्मचारी, ज्यात दोन शिफ्टमध्ये २५ सदस्य आहेत, कचरा व्यवस्थापन, पाण्याची स्वच्छता आणि स्टेशनची स्वच्छता सुनिश्चित करतात, तर पाच सदस्यांचा वैद्यकीय/ईएमएस (EMS) संघ प्रथमोपचार आणि रुग्णवाहिका समन्वयासाठी २४×७ उपलब्ध असतो. याव्यतिरिक्त, दोन शिफ्टमध्ये १० पॉप-अप स्टॉल कर्मचारी पाणी, अल्पोपहार, मोबाईल चार्जिंग आणि माहिती किऑस्क पुरवतात. सर्व तात्पुरत्या कर्मचाऱ्यांना दोन दिवसांचे अनिवार्य सघन प्रशिक्षण (सुरक्षा प्रोटोकॉल, गर्दी व्यवस्थापन आणि एटीसीचा वापर) घ्यावे लागते.

आपत्कालीन प्रोटोकॉलमध्ये विविध परिस्थितींसाठी स्पष्ट प्राथमिक कृती, जबाबदार संस्था आणि कालमर्यादा नमूद केलेल्या आहेत. उदाहरणार्थ, सदोष ट्रेनला विलंब झाल्यास, एटीसीद्वारे (ATC) तात्काळ सूचना जारी केली जाते, ज्यामुळे ऑपरेशन कंट्रोल टीमला परिस्थितीचे मूल्यांकन करण्यासाठी आणि योग्य कारवाई करण्यासाठी वेळ मिळतो. आग, वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थिती आणि सुरक्षा उल्लंघने यांसारख्या इतर संभाव्य आपत्कालीन परिस्थितींसाठीही अशाच प्रकारच्या प्राथमिक कृती, जबाबदार संस्था आणि प्रतिसाद वेळ परिभाषित केल्या आहेत, जेणेकरून एकूण धोका ≤०.५% ठेवण्याचे लक्ष्य कायम राखता येईल.