Home आध्यात्मिकता Bhishma Pitamah’s 58 Days: भीष्म पितामह ५८ दिवस बाणांच्या शय्येवर का राहिले?

Bhishma Pitamah’s 58 Days: भीष्म पितामह ५८ दिवस बाणांच्या शय्येवर का राहिले?

भीष्म पंचकाचे धार्मिक महत्त्व
या वर्षी भीष्म पंचक शुक्रवार, २० नोव्हेंबर रोजी देवूठनी एकादशीने सुरू होईल आणि मंगळवार, २४ नोव्हेंबर रोजी कार्तिक पौर्णिमेला समाप्त होईल. हिंदू धर्मात भीष्म पंचकाला विशेष महत्त्व आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, जे लोक कार्तिक महिनाभर उपवास, स्नान किंवा पूजा करू शकत नाहीत, ते जर या शेवटच्या पाच दिवसांत शिस्त आणि संयम पाळतील, तर त्यांना संपूर्ण महिन्याच्या उपासनेचे फळ मिळू शकते.

ही परंपरा भीष्म पितामहांशी संबंधित आहे.
भीष्म पंचक हे महाभारतातील महान योद्धा भीष्म पितामहांशी संबंधित आहे. युद्धानंतर, भीष्म पितामहा बाणांच्या शय्येवर पडून सूर्याच्या उत्तर दिशेकडील प्रवासाची वाट पाहत होते. या काळात त्यांनी भगवान श्रीकृष्ण आणि पांडवांना राजसत्ता, मोक्ष, जीवनातील कर्तव्ये आणि भक्ती यांसंबंधी दिव्य ज्ञान प्रदान केले. म्हणूनच, हे पाच दिवस भीष्म पितामहांच्या स्मृती आणि ज्ञानाशी निगडित आहेत.

बाणांच्या शय्येमागील कारण
महाभारताच्या युद्धात भीष्म पितामहांचे बाणांच्या शय्येवर पडून राहणे, हे केवळ युद्धात जखमी झाल्याची बाब नव्हती; त्यात ऐच्छिक मृत्यूचे वरदान, सूर्याच्या उत्तर दिशेला सरकण्याची वाट पाहणे आणि अनेक धार्मिक श्रद्धांचाही समावेश होता. एवढे दुःख सोसूनही त्यांनी तात्काळ प्राण का सोडले नाहीत आणि सुमारे ५८ दिवस बाणांच्या शय्येवर पडून का राहिले, यामागील कथा खूपच रंजक आहे.

अर्जुनाच्या बाणांनी विद्ध झालेले शरीर
महाभारताच्या युद्धाच्या दहाव्या दिवशी, भगवान कृष्णाच्या सल्ल्यानुसार, पांडवांनी शिखंडीला भीष्म पितामहांचा सामना करण्यासाठी पुढे नेले. शिखंडीला समोर पाहून भीष्मांनी आपली शस्त्रे उचलली नाहीत. या संधीचा फायदा घेऊन अर्जुनाने त्यांच्यावर बाणांचा वर्षाव केला. इतके बाण त्यांच्या शरीरात घुसले की ते जमिनीवर पडले नाहीत, उलट बाणांच्या आधारानेच उभे राहिले. अशाप्रकारे, भीष्म पितामहा बाणांच्या शय्येवर पहुडले, जी शय्या ‘शर्शैय’ म्हणून ओळखली जाते.

वडील शंतनू यांच्याकडून स्वैच्छिक मृत्यूचे वरदान मिळाले.
भीष्म पितामहांचे खरे नाव देवव्रत होते. त्यांनी आपले वडील, राजा शंतनू यांच्यासाठी अविवाहित राहण्याची आणि सिंहासनाचा त्याग करण्याची कठोर प्रतिज्ञा घेतली होती. त्यांच्या त्यागावर आणि वडिलांप्रती असलेल्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन, राजा शंतनूने त्यांना इच्छेनुसार मृत्यू स्वीकारण्याचे वरदान दिले. या वरदानानुसार, भीष्मांची इच्छा असल्याशिवाय त्यांना मृत्यू येऊ शकत नव्हता. म्हणूनच, बाणांच्या शय्येवर पडून असतानाही त्यांनी तात्काळ आपला जीव दिला नाही.

उत्तरायणाच्या प्रतीक्षेत जीवन रोखून धरणे
धार्मिक श्रद्धेनुसार, सूर्याच्या उत्तरायण काळात निधन होणे अत्यंत शुभ मानले जाते. असे मानले जाते की, उत्तरायण काळात निधन झालेल्या व्यक्तीला मोक्षप्राप्ती होते आणि तो जन्म-मृत्यूच्या चक्रातून मुक्त होतो. तथापि, दक्षिणायन काळात निधन होणे कमी शुभ मानले जाते. जेव्हा भीष्म पितामह बाणांच्या शय्येवर पडले, तेव्हा सूर्य दक्षिणायन अवस्थेत होता. त्यामुळे, ते उत्तरायण काळापर्यंत जिवंत राहिले आणि शुभ वेळ आल्यावरच त्यांनी आपले प्राण सोडण्याचा निर्णय घेतला.

भगवान कृष्णाचे दर्शन झाल्यावर त्याला आपला देह त्यागण्याची इच्छा झाली.
भीष्म पितामह हे भगवान श्रीकृष्णाचे महान भक्त होते. धार्मिक मान्यतेनुसार, जेव्हा त्यांनी देहत्याग केला, तेव्हा त्यांना भगवान श्रीकृष्णाचे दिव्य रूप आपल्या डोळ्यांसमोर पाहायचे होते. बाणांच्या शय्येवर पडून असतानाही त्यांचे मन भगवंतावरच केंद्रित होते. सूर्य उत्तर दिशेला सरकण्याच्या शुभ क्षणाची ते वाट पाहत होते, जेणेकरून भगवान श्रीकृष्णाचे दर्शन घेत ते आपल्या प्राणांचे बलिदान देऊ शकतील.

मागील जन्मातील कर्मांशी संबंधित समजुती
पौराणिक कथेनुसार, भीष्म पितामहांनी भगवान कृष्णाला विचारले की, त्यांना बाणांच्या शय्येवर वेदना का सहन कराव्या लागत आहेत. तेव्हा भगवानांनी त्यांना त्यांच्या मागील जन्मातील एका घटनेची आठवण करून दिली. आख्यायिकेनुसार, एका जन्मात त्यांनी आपल्या बाणाने एका प्राण्याला उचलून काट्यांमध्ये फेकून दिले होते, ज्यामुळे त्याला दीर्घकाळ यातना भोगाव्या लागल्या. असे मानले जाते की, याच कृत्यामुळे त्यांना या जन्मात बाणांच्या शय्येवर अशा वेदना सहन कराव्या लागत आहेत.

५८ दिवस बाणांच्या वेदना सहन केल्या.
युद्धाच्या दहाव्या दिवशी बाणांच्या शय्येवर पडल्यानंतर, भीष्म पितामह सुमारे ५८ दिवस जगले. या काळात, त्यांनी आपल्या योगिक शक्ती, इच्छाशक्ती आणि आत्मसंयमाच्या जोरावर वेदना सहन केल्या. त्यांनी सूर्याच्या उत्तर दिशेकडील प्रवासाची वाट पाहिली आणि युधिष्ठिराला आवश्यक ज्ञान प्रदान केले. या काळात, त्यांनी भगवान श्रीकृष्ण आणि पांडवांना जीवन, धर्म, राजधर्म आणि मोक्ष यांबद्दल महत्त्वाचे धडे शिकवले.

त्यांनी भीष्म अष्टमीच्या दिवशी प्राण त्यागले.
अखेरीस, माघ महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या आठव्या दिवशी, जो दिवस भीष्म अष्टमी म्हणून ओळखला जातो, त्यांनी भगवान श्रीकृष्णाचे स्मरण करत स्वेच्छेने आपल्या प्राणांचे बलिदान दिले. धार्मिक परंपरेनुसार हा दिवस भीष्म पितामहांच्या त्याग, इच्छाशक्ती आणि धर्मज्ञानाच्या स्मृतीशी जोडला जातो.

धार्मिक श्रद्धांवर आधारित माहिती
या बातमीतील माहिती धार्मिक श्रद्धा आणि सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या पौराणिक कथा आणि श्रद्धांची स्वतंत्रपणे पडताळणी करण्यात आलेली नाही.