नवी दिल्ली. दिवाळीच्या सुमारे आठवडाभर आधी, यावर्षी दिल्ली-एनसीआरमधील हिवाळी प्रदूषण वाढले आहे. पंजाब आणि हरियाणातील पिकांचे अवशेष जाळणे, तसेच पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतातील शेतांना लागणाऱ्या आगींमुळेही चिंता वाढली आहे. परिणामी, दिल्लीचा वायू गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) वेगाने घसरून 'अत्यंत खराब' श्रेणीत पोहोचला आहे.
ऑक्टोबरमध्ये झालेल्या पावसानंतर दिल्लीच्या हवेची गुणवत्ता सुधारली. ३० ऑक्टोबर रोजी हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) ६० पर्यंत खाली आला. यावर्षी ऑक्टोबर महिन्याचा सरासरी हवा गुणवत्ता निर्देशांक १६७ होता, ज्यामुळे हा महिना गेल्या आठ वर्षांतील सर्वात स्वच्छ ठरला. तथापि, नोव्हेंबरच्या सुरुवातीलाच परिस्थिती पुन्हा खालावली.
दिल्लीतील हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) ३३० च्या जवळपास असून, अनेक ठिकाणी ४०० चा आकडा पार करत आहे.
सोमवार, २ नोव्हेंबर रोजी दिल्लीच्या हवेची गुणवत्ता 'अतिशय खराब' श्रेणीत घसरली. मंगळवारी सरासरी हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) सुमारे ३३० होता, तर किमान तीन निरीक्षण केंद्रांवर तो ४०० च्या वर गेला होता.
वाढत्या प्रदूषणाच्या पार्श्वभूमीवर, संपूर्ण राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्रात श्रेणीबद्ध प्रतिसाद कृती योजनेचा (GRAP) दुसरा टप्पा लागू करण्यात आला आहे. यामध्ये रस्त्यांवर पाणी शिंपडणे, अँटी-स्मॉग गनचा वापर आणि बांधकाम स्थळांवर देखरेख ठेवणे यांसारख्या उपाययोजनांचा समावेश आहे.
पाकिस्तानमधील पिकांचे अवशेष जाळण्यामुळेही संकट वाढले.
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतातील पिकांचे अवशेष जाळल्याने दिल्लीच्या प्रदूषणातही भर पडत आहे. नासाच्या उपग्रह माहितीवर आधारित एका अहवालानुसार, १ ते २९ ऑक्टोबर दरम्यान पाकिस्तानच्या पंजाबमध्ये पिकांचे अवशेष जाळण्याच्या १३,२४१ घटनांची नोंद झाली, तर भारतीय पंजाबमध्ये अशा ३,१५८ घटनांची नोंद झाली.
ऑक्टोबरच्या शेवटच्या आठवड्यात, लाहोर आणि आसपासच्या परिसरात पिकांचे अवशेष जाळण्याच्या घटना वाढल्या, ज्यामुळे प्रदूषणाच्या पातळीत लक्षणीय वाढ झाली आणि AQI ५०० च्या वर गेला.
मंद वाऱ्यांमुळे दिल्लीत धुरके साचत आहे.
सध्या, वायव्येकडील वारे पाकिस्तान, पंजाब आणि हरियाणातून धूर दिल्ली-एनसीआरच्या दिशेने आणत आहेत. वाऱ्याचा वेग कमी असल्यामुळे, प्रदूषक वातावरणात विखुरले जाऊ शकत नाहीत आणि जमिनीजवळ जमा होत आहेत. तापमानातील घटीमुळे प्रदूषण आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
येत्या काही दिवसांत हवेची स्थिती गंभीर होऊ शकते.
येत्या काही दिवसांत दिल्लीच्या हवेची गुणवत्ता आणखी खालावण्याची शक्यता आहे. ऑक्टोबरमधील अवकाळी पावसामुळे अनेक शेतकऱ्यांच्या पिकांची काढणी लांबली. आता भाताच्या काढणीला वेग आल्याने, पिकांचे अवशेष जाळण्याच्या घटनांमध्ये वाढ होऊ शकते.
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, पुढील चार दिवस वायव्येकडील वारे वाहण्याची शक्यता आहे. परिणामी, पुढील दोन ते तीन दिवसांत दिल्लीतील हवेची गुणवत्ता गंभीर पातळीवर पोहोचू शकते. दिवाळीतील फटाक्यांच्या धुरामुळे परिस्थिती आणखी बिघडू शकते.
