राम एकादशी २०२६: आज राम एकादशी आहे, पूजेची पद्धत आणि तिचे महत्त्व जाणून घ्या.

कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षात येणाऱ्या एकादशीला राम एकादशी म्हणतात. यावर्षी हा उपवास गुरुवार, ५ नोव्हेंबर २०२६ रोजी पाळला जाईल. हिंदू धर्मात या दिवशी भगवान विष्णू आणि देवी लक्ष्मी यांच्या दामोदर रूपाची पूजा करण्याला विशेष महत्त्व आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, उपवास आणि विधी केल्याने आशीर्वाद मिळतात.

राम एकादशीचे महत्त्व
राम एकादशीला देवी लक्ष्मीचे एक रूप असलेल्या रामाचे नाव देण्यात आले आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी भगवान विष्णू आणि देवी लक्ष्मीची पूजा केल्याने सुख, शांती आणि समृद्धीचा आशीर्वाद मिळतो. ही एकादशी दिवाळीच्या काही दिवस आधी येते, ज्यामुळे तिचे धार्मिक महत्त्व अधिकच वाढते.

एकादशी तारीख
पंचांगानुसार, एकादशी तिथी ४ नोव्हेंबर २०२६ रोजी सकाळी ११:०३ वाजता सुरू झाली आणि ५ नोव्हेंबर रोजी सकाळी १०:३५ वाजता संपेल. उदय तिथीनुसार, गुरुवार, ५ नोव्हेंबर रोजी राम एकादशीचा उपवास पाळला जात आहे.

उपवासाची आणि उपवास सोडण्याची तारीख
रामा एकादशीचा उपवास आणि पारणा यासंबंधी महत्त्वाची माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

• व्रताची तारीख: ५ नोव्हेंबर २०२६, गुरुवार

• प्रारंभ दिनांक: ४ नोव्हेंबर, सकाळी ११:०३

• अंतिम तारीख: ५ नोव्हेंबर, सकाळी १०:३५

• पराना: ६ नोव्हेंबर २०२६, शुक्रवार

विष्णू पूजेचे महत्त्व
धार्मिक मान्यतेनुसार, राम एकादशीचे व्रत पाळल्याने जाणूनबुजून किंवा नकळत केलेल्या पापांपासून मुक्ती मिळते आणि भगवान विष्णूचा आशीर्वाद प्राप्त होतो. या दिवशी भगवान विष्णूच्या दामोदर रूपाची पूजा करण्याची प्रथा आहे.

देवी लक्ष्मीची पूजा
राम हे देवी लक्ष्मीच्या नावांपैकी एक आहे. त्यामुळे, या दिवशी भगवान विष्णूसोबत देवी लक्ष्मीची पूजा केली जाते. यामुळे घरात शांती, आनंद आणि समृद्धी येते, असा विश्वास आहे. अनेक ठिकाणी या एकादशीला रंभा एकादशी असेही म्हटले जाते.

सकाळची पूजा विधी
राम एकादशीच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करा आणि स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा. त्यानंतर घरातील देवघर स्वच्छ करून भगवान विष्णू आणि देवी लक्ष्मी यांच्या मूर्ती किंवा चित्रांची स्थापना करा. दिवा लावा आणि उपवास करण्याची प्रतिज्ञा घ्या.

देवाला तुळस अर्पण करा
पूजेदरम्यान भगवान विष्णूला पिवळी फुले, फळे, धूप, दिवे आणि तुळशीची पाने अर्पण करा. त्यानंतर भगवान विष्णूच्या मंत्रांचा जप करा. तुमच्या श्रद्धेनुसार, तुम्ही विष्णू सहस्रनाम किंवा एकादशी व्रत कथा देखील म्हणू शकता.

आरती आणि भजन-कीर्तन
पूजा पूर्ण झाल्यावर भगवान विष्णू आणि देवी लक्ष्मी यांची आरती करा. तुमच्या श्रद्धेनुसार आणि क्षमतेनुसार, फळांचे सेवन करून किंवा पाण्याशिवाय उपवास करा. धार्मिक परंपरेनुसार रात्रीच्या वेळी भगवान विष्णूचे स्तोत्र आणि नामजप करणे देखील शुभ मानले जाते.

चंद्रभागा आणि शोभन यांची कथा
राम एकादशीशी संबंधित पौराणिक कथा राजा मुचुकुंदाची मुलगी चंद्रभागा आणि तिचा पती शोभन यांच्याविषयी आहे. कथेनुसार, एकदा शोभन आपल्या पत्नीच्या माहेरी गेला होता. त्याच वेळी, त्याच दिवशी राम एकादशीचा उपवास होता. राजाच्या घरी एकादशीच्या दिवशी सर्वांना उपवास करणे अनिवार्य होते.

शोभनला सद्गुण प्राप्त झाला.
शोभन शारीरिकदृष्ट्या अशक्त होता, तरीही त्याने एकादशीचे व्रत पाळण्याचा निर्णय घेतला. आख्यायिकेनुसार, व्रत पूर्ण केल्यावर त्याचे निधन झाले. तथापि, एकादशीच्या व्रताच्या पुण्यामुळे त्याला मंदार पर्वतावर एक सुंदर शहर आणि राज्य प्राप्त झाले.

चंद्रभागाने राज्य ताब्यात घेतले
आख्यायिकेनुसार, चंद्रभागेने नंतर आपल्या उपवासाच्या पुण्याईने राज्याला स्थिर करण्यास मदत केली. एकादशीच्या उपवासाचे धार्मिक महत्त्व आणि भक्ती अधोरेखित करण्यासाठी ही कथा सांगितली जाते.

उपवासादरम्यान काय खावे?
एकादशीच्या दिवशी धान्य आणि तांदूळ न खाण्याची परंपरा आहे. उपवास करणारे त्यांच्या श्रद्धेनुसार आणि कौटुंबिक परंपरेनुसार फळांवर आधारित किंवा पाण्याशिवाय उपवास करू शकतात. या उपवासांमध्ये फळे, दूध आणि मखाना यांचा समावेश असू शकतो.

या गोष्टी लक्षात ठेवा
उपवासादरम्यान तांदूळ, गहू आणि कडधान्ये खाणे टाळले जाते. पूजेमध्ये तुळशीच्या पानांचा वापर करणे शुभ मानले जाते. उपवास करणाऱ्यांनी आपल्या प्रकृती आणि क्षमतेनुसार उपवास करावा.

उपवास केव्हा सोडावा?
शुक्रवार, ६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी राम एकादशीचा उपवास सोडला जाईल. धार्मिक परंपरेनुसार, द्वादशी तिथीला योग्य वेळी उपवास सोडला पाहिजे. आपल्या स्थानिक दिनदर्शिकेनुसार उपवास सोडण्याची नेमकी वेळ तपासून घेणे उचित राहील.

धार्मिक विश्वासांवर आधारित
या लेखात दिलेली माहिती सर्वसाधारण धार्मिक श्रद्धा आणि परंपरांवर आधारित आहे. वेगवेगळ्या ठिकाणांनुसार आणि दिनदर्शिकेनुसार विधी आणि वेळांमध्ये फरक असू शकतो.